يعني: «خداوند هيچ كس را جز به قدر توانايىش تكليف نمىكند. آنچه [از خوبى] به دست آورده به سود او، و آنچه [از بدى] به دست آورده به زيان اوست. پروردگارا، اگر فراموش كرديم يا به خطا رفتيم بر ما مگير، پروردگارا، هيچ بار گرانى بر [دوش] ما مگذار؛ همچنانكه بر [دوش] كسانى كه پيش از ما بودند نهادى. پروردگارا، و آنچه تاب آن نداريم بر ما تحميل مكن؛ و از ما درگذر؛ و ما را ببخشاى و بر ما رحمت آور؛ سرور ما تويى؛ پس ما را بر گروه كافران پيروز كن» .

يکي از مواردي که باعث تندروي و سختگيري در دين ميشود، ناآگاهي و جهل به دين و عدم آگاهي به مقاصد شريعت و در يک کلمه ضعف علم ميباشد؛ و چه بسا بعضي مواقع آرزوهاي نفساني باعث چنين برخوردهايي ميشود.

در حديث صحيح آمده که پيامبر - صلى الله عليه وسلم - فرمود:

«وَ لَنْ يُشادَّ الدينَ أحَدٌ إلاّ غلبهُ، فاوغلوا فيهِ برفقٍ» [1] .

يعني: «هر کس در دين شدت و تندروي به خرج دهد شکست ميخورد، پس با رفق و مهرباني در آن فرو رويد» .

ابن منيّر ميگويد: اين حديث يکي از نشانههاي پيامبري است زيرا همه ما ديدهايم و هم کساني که قبل از ما بودهاند ديدهاند که: هر سختگير و تندروي شکست خورده است. در اين جا منظور ما منع کمالطلبي و عبادت در دين نيست. بلکه چنين چيزي پسنديده است، بلکه هدف ما مبارزه با افراطگريهايي است که به سستي و ملالت منجر ميشود و زيادهروي در مستحباتي است که باعث ترک واجب ميشود. (13)

(1) - بخاري در مبحث ايمان (39) اين حديث را از ابي هريره - رضي الله عنه - روايت کرده ولي جمله «فاوغلوا فيه برفق» را ندارد ..