بالجمله چون نعمان متوجه شد در ميان هر دو جيش وادي پيش آمد پر از خار كه عبور از آن متعسر بود نخست مغيرة بن شعبه را پيش فيروزان فرستاد تا دعوت اسلامش كند و آن بي دولت تُرّهات [1] بسياري بگفت چون مغيره باز گشت مصلحتِ الحربُ خدعةٌ را كار فرما شدند و يك منزل اين طرف رجوع نمودند مجوس را گمان شد كه از ترهات فيروزان هراسان شده گريزان شدند كفار از آن وادي خار ناك گذشته بميدان صاف برآمدند و دليران اسلام دليرانه حمله برآن جماعه آوردند و نعمان بجناب كبرياء دعا نمود كه در اين معركه بدرجه شهادت فائز گردد بالجمله بعد كوشش بسيار فتح اسلام و هزيمت كفار بر روي كار آمد و نعمان به رفيق اعلي انتقال نمود و فيروزان گريزان شد، قعقاع دنبال او افتاده بدوزخش فرستاد و غنائم بسيار و سباياء بيشمار بدست لشكر مسلمين آمد و اين را فتوح الفتوح نام نهادند؛ زيرا كه عجم را مِن بعد اجتماعي معتدّ به مقدور نشد و بلاد ايشان تمام مسخر اهل اسلام گرديد و دولت ساسانيان منهزم گشت والحمد لله رب العالمين [2] .

اينست منتخب آنچه اصحاب فتوح عراق تقرير نموده اند.

(1) - سخن رکيک و ناشايست.

(2) - اينطور دانسته مي شود که محدث هند رحمه الله بعد از مطالعه و تحقيق در کتب مختلف سيره و تاريخ خلاصه اي از فتح فارس را در زمان فاروق اعظم - رضي الله عنه - به اسلوب شيواي خويش بيان نموده اند، براي تفصيل بيشتر واقعات فتوح فارس به مراجعه فرمائيد.