ظنّ غالب فقير آن است كه غرض اشعري در اين مسائل منوّع چند است كه سورتِ مذاهب مخالف را به سبب آن منوع مي شكند نه جزم به آنكه در شريعت چنين و چنين است چون اين نكته به وجه اجمال مذكور شد بايد دانست كه سبب ارسال رسل و انزال كتب و تكليف به احكام شرع لطف الهي است يعني رسيدن افراد بني آدم به كمال نوعي خود بدون اين چيزها ميسّر نمي آمد همان رحمت كه باعث خلق نوع انسان شده بار ديگر بُرقع از روي خود كشاد و افاضه شريعتي فرمود كه تكميل افراد بشر نمايد و ايشان را به كمال و جمال خويش رساند به همان مي ماند كه باغبان نهال مي نشاند و تربيت او ميكند در اول مرتبه اثر تربيت او نشستن تخم است در زمين و جذب كردن او آب و هوا را از اطراف و جوانب خود، و ثانيًا همان تربيت سبب ظهور شاخ و برگ درخت مي شود، و ثالثًا بعينه همان تربيت موجب وجود ازهار و ثمار مي گردد. و نيز آن تربيت اولًا سبب زيادت اجزاء درخت است و ثانيًا بعينه همان تربيت باعث تازگي اجزاء درخت و ظهور تخاطيط عجبيه در اوراق و ازهار او مي گردد همچنان غذاي كه مدبر السموات والارض اولًا سبب زيادت اجزاء طفل ساخته است همان غذا ثانيًا موجب ظهور جمال و حسن او و پديد آمدن حركات و سكنات خاصه به نوع او گشته است پس تشريع تتمه تقدير است و تكليف شرع تتمه تكوين نوع است.