مجهول: وُعِدَ وُعِداا وُعِدُوا تا آخر مستقبل مجهول: يُوعَدُ يُوعَداانِ يُوعَدُونَ تا

آخر واو محذوفه به جاى خود آمد زيرا كه كسره عين زايل شد. اسم

فاعل: واعِدٌ ااعِداانِ ااعِدُونَ تا آخر. اسم مفعول: مُوْعُودٌ مَوْعُوداانِ مَوْعُودُونَ

تا آخر.

مثال يايى (1) از باب فَعَلَ يَفْعِلُ «اَلْمَيْسِر: قِماار باختن» .

ماضى معلوم يَسَرَ يَسَراا يَسَرُوا تا آخر. مستقبل معلوم: ييْسِرُ يَيْسِراانِ

يَيْسِرُونَ تا آخر.

امر حاضر: ايسِر ايسِراا ايسِرُوا ايسِرى ايسِراا ايسِرْنَ نون تاكيد ثقيله

ايسِرَنَّ ايسِراانِّ ايسِرُنَّ ايسِرِنَّ ايسِراانِّ ايسِرْناانِّ نون تاكيد خفيفه ايسِرَنْ

ايسِرُنْ ايسِرِنْ. امر غايب: لِيَيْسِر ليَيْسِرا ليَيْسِرُوا تا آخر. ونون تاكيد ثقيله

وخفيفه بر قياس صحيح بود.

وچون ماضى مجهول بنا كنى گويى: يُسِرَ بِهذاا (2) يُسِرَ بِهاذَيْنِ يُسِرَ

(1) يَضْكَس ياء اشاره است به معتلّ الفاء يايى كه از سه باب آمده است اوّل از باب ضَرَب

يَضْرِبُ مثل يَسَرَ يَيْسِرُ و دوم از باب كَرُمَ يَكْرُمُ مثل يَمُنَ يَيْمُنُ سيّم از عَلِمَ يَعْلَمُ چون يَئِسَ

يَيْئَسُ.

(2) بدانكه فعل مجهول محتاج به نايب فاعل است، پس اگر فعل مجهول در اصل متعدّى باشد

نايب فاعل او يا ضميرى است كه در او مستتر است و يا ضمير بارز و يا اسم ظاهر است و

يا جار و مجرور پس در دو صورت اوّل، فعل مجهول در تانيث و تذكير و اِفراد وتثنيه و جمع،

مثل فعل معلوم است يعنى قابل علامت تانيث و تثنيه و جمع است و در صورت سوم مثل

فعل معلوم است يعنى قابل علامت تانيث است، و لكن قابل علامت تثنيه و جمع نيست و در

صورت چهارم يعنى در صورتى كه نايب فاعل جار و مجرور باشد، قابل هيچيك از سه

علامت يعنى علامت تانيث و تثنيه و جمع نيست زيراكه تانيث و تذكير و افراد و تثنيه و

جمع در مجرور وارد مى شود.