يَاوى چون طَوى يَطْوِى، امر حاضر ايوِ تا آخر، اسم فاعل آوٍ اسم مفعول

مَاوِىٌّ.

مهموز الفاء مضاعف هم از باب فَعَلَ يَفْعِلُ حكم مضاعف دارد، چون

«الأَزّ: بند دست از جاى بيرون رفتن» اَزَّ يَاِزُّ چون ضَرَبَ يَضْرِبُ پس

حكم مهموز هر باب، حكم صحيح آن باب دارد.

مضاعف (1) از باب فَعَلَ يَفْعُلُ «المدّ: كشيدن» .

ماضى معلوم مَدَّ مَدّاا مَدُّوا تا آخر. اصل مَدَّ، مَدَدَ بود؛ اجتماع دو

حرف اصلى در يك كلمه از يك جنس ثقيل بود اوّلى را ساكن كردند

و در ثانى ادغام نمودند مَدَّ شد. و در مَدَدْن و مابعد او چون داال دوّم

ساكن بود به سكون لازم، ادغام ممكن نبود از اين جهت بر حال خود

ماندند.

مستقبل معلوم: يَمُدُّ يَمُدّاانِ يَمُدُّونَ تا آخر. اصل يَمُدُّ، يَمْدُدُ بود

حركت داال اوّل را به ميم دادند و در دال ثانى ادغام نمودند يَمُدُّ شد و

در يَمْدُدْنَ و تَمْدُدْنَ ادغام ممكن نبود چنانكه در مَدَدْنَ معلوم شد. ماضى

مجهول: مُدَّ مُدّا مُدّوا تا آخر. مستقبل مجهول: يُمَدَّ يُمَدّانِ يُمَدُّونَ تا

آخر، امر حاضر را در مفرد مذكر چهار وجه جايز است.

مُدَّ مُدِّ مُدُّ اُمْدُدْ (2) به فكِّ ادغام، و در باقى يك وجه چون مُدّاا

(1) سنضدد دو دال آخر اشاره است به مضاعف وسين، سَمِعَ يَسْمَعُ و نون، نَصَرَ يَنْصُرُ وضاد، ضَرَبَ

يَضْرِبُ.

(2) از براى اينكه چون حركت آخر بجزمى نيفتاد هر دو دال ساكن شدند و تلفظ ممكن نشد در