ترمذي از عبدالله بن مسعود - رضي الله عنه - روايت ميکند که پيامبر - صلى الله عليه وسلم - فرمود:

«حُرِّمَ عَلي النّارِ کلّ هيّنٍ ليّنٍ سهلٍ قريبٍ منَ الناسِ» [1] .

يعني: «هر کس که با مردم آرام، نرمخو، آسانگير و به آنان نزديک باشد آتش جهنم بر او حرام ميشود» .

اهل علم و اجتهاد بايد در فتواهايشان راه آسانگيري را پيش گيرند و حال و وضع مکلفين را رعايت نمايند. و مردم را از مواقعي که دچار حرج ميشوند دور گردانند؛ و در عين حال بايد بدنبال حق و ثواب باشند، سفيان ثوري رحمه الله ميگويد: علم و آگاهي به هنگام رخصت ناشي از ثقه و اعتبار است وگرنه هر کسي تندي و سختي را نيک ميپندارد [2] .

ابراهيم نخعي رحمه الله ميفرمايد: هرگاه ميان انتخاب دو مساله به مشکل افتاديد محبوبترين آنها پيش خداوند آسانترين آنها ميباشد.

شعبي هم ميگويد: اگر بر سر دو مساله اختلاف پيدا کرديد، آسانترين آنها نزد خداوند بهتر است؛ خداوند جل جلاله ميفرمايد:

يُرِيدُ {اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ} ... [البقرة/85]

يعني: «الله متعال براى شما آسانى مىخواهد و براى شما دشوارى نمىخواهد» .

(1) - سنن ترمذي در کتاب صفة يوم القيامة (2488) به همان نحو آنرا آورده، و نيز امام احمد (1/ 415) به همان نحو آنرا آورده، و نيز امام احمد (1/ 415) با لفظ خود آنرا تخريج نموده، و ابن حبان (469، الاحسان) و طبراني در الکبير (10/ 231) و جود المنذري در الترغيب (2/ 354) إسناد الطبراني، الباني هم در صحيح الترغيب (1744) آنرا صحيح ميداند؛ و به سلسلة الصحيحة (938) بنگريد.

(2) - ابن عبدالبر در التمهيد (8/ 147) به همين گونه از معمر روايت نموده.