اگر كسي بگويد كه مؤلف طريقة مقلدان و طريقة متكلمان را در اصول عقايد مورد ايراد قرار داد پس راه درست كدام است، گوييم همان كه پيغمبر (صلى الله عليه وسلم) وصحابه و تابعين بر آن بوده اند بي آنكه تفسيرش كنيم] مراد تأويل است [و در آنچه بشر نمي تواند بفهمد كاوش نماييم. و نيز بايد اعتقاد داشت به اينكه قرآن كلام الله غير مخلوق است، چنانچه علي (رضي الله عنه) فرمودند: «والله ما حكّمت مخلوقًا، إنما حكمت القرآن» . (يعني: من قرآن را حكم قرار دادم نه مخلوقي را) . و نيز طبق مفاد آيات، قرآن «مسموع» است، و در مصحف قرار دارد[1] . و از مضمون آيات نمي گذريم و از رأي خود چيزي نمي گوييم چنانكه امام احمد بن حنبل از اينكه كسي بگويد: «تلفظ من از الفاظ قرآن مخلوق است يا مخلوق نيست» منع نمود و گفت: اين بيرون رفتن از تبعيت سلف است و بدعت است. و از امام مالك بن انس نقل است كه هر كس بگويد: قرآن مخلوق است، بايد توبه اش داد چنانكه توبه نكرد گردنش زده مي شود.

از عمر بن عبدالعزيز (رضي الله عنه) نقل است كه گفت: هر گاه گروهي را ببيني كه با هم جدا از عام درگوشي صحبت مي كنند بدان كه ضلالتي بنيان مي نهند.

هم از او نقل است كه به يكي از عُمالش نوشت: «تو را سفارش مي كنم به تقواي الهي و پيروي از سنت رسول (صلى الله عليه وآله وصحبه وسلم) و ترك آنچه بدعت سازان پس از او پديد آوردند» .

از سفيان ثوري نقل است كه گفت: بر شما باد عقايد زنان خانه دار و كودكان مكتبي و حمّالان بازار.

تلبيس ابليس بر خوارج

(1) {حَتَّى يَسْمَعَ كَلامَ اللَّهِ} . «تا كلام خداوند را بشنود» . (سورهء توبه، آيهء 6) ، {فِي رَقٍّ مَنْشُورٍ} «در ورقى گشوده» . (سورهء طور، آيهء 3) .