فهرس الكتاب
و نيز فلاسفه منكر رستاخيز جسماني و بازگشت ارواح به ابدان و منكر بهشت و دوزخ مادي اند و مي گويند: اينها مَثَلهايي است كه براي مردم زده شده تا ثواب و عقاب روحاني را بفهمد. به نظر فلاسفه نفس بعد از جسم جاوداني است: نفوس كامله غرق در لذتي وصف ناپذير و نفوس آلوده گرفتار دردي وصف ناپذير مي شوند. و اين درد به نسبت آلودگي متفاوت است و در مواردي ممكن است محو و زايل گردد. در جواب اينان گفته مي شود كه ما منكر بقاي نفس بعد از مرگ نيستيم لذا «عود» نفس به بدن «اعاده» ناميده شده است.] يعني نفس به طور جداگانه و مستقل باقي است كه «باز گردانده» مي شود [و همچنين منكر نعمت يا نقمت براي نفس نيستيم، اما علاوه بر آن، حشر اجسام چه مانعي دارد و چرا منكر لذات و آلام جسماني در بهشت و دوزخ باشيم؟ ما همچنانكه شرع گفته به سعادت و شقاوت جسماني و روحاني توأم بعد از مرگ معتقديم، و اينكه شما حقايق را تمثيلات و «دستان زدن» تلقي مي كنيد بي دليل است. و اگر بگويند كه اجسام از هم مي ريزد و خرده خرده نابود مي شود. مي گوييم: در مقابل قدرت خدا محال نيست كه شخص را همين طور كه هست دوباره بسازد؛ مضاف بر اينكه اگر از خاك ديگري هم او را بسازد، باز همان انسان است و از حقيقت خود خارج نشده، همچنانكه در طول عمر از كوچكي بزرگ مي شود و فربه و لاغر مي گردد (و همان آدم است كه بود) . و اگر بگويند بدن وقتي موجود مي شود كه بتدريج رشد كند و گوشت و رگ و پي عمل بيايد؛ گوييم: قدرت خدا متوقف بر مفهوم معهود و محسوس كه شما مشاهده كرده ايد نيست؛ وانگهي پيغمبر (صلى الله عليه وسلم) ما خبر داد كه بدنها پيش از رستاخيز در قبر مي رويند.