و جبرئيلي كه جارحه از جوارح تدبير الهي گشته و واسطه ي اخذ علوم حقه از منبع آن شده،"ولا يعصون الله ما امرهم ويفعلون مايؤمرون [1] "وصف او شده و از جذر جبلت او راهي به حظيرة القدس كشاده و از آن راه علوم مجرده عاليه در عقل و قالب او ريخته، و اطميناني و ثلجي و يقيني و عظمتي ميسر او شده.

باز تأمل بايد كرد كه آن حضرت صلي الله عليه وسلم در ايام خود به چه چيز اعتناء تمام نمودند، و از آثار آن حضرت صلي الله عليه وسلم در عالم چه چيز باقي ماند و هر چند اين سخن دراز است اما از جزئيات به كليات انتقال مي بايد كرد، و حدس ذهن را كار بايد فرمود، قال الله تعالي:"هو الذي بعث في الأميين رسولا منهم يتلوا عليهم آياته ويزكيهم ويعلمهم الكتاب والحكمة وان كانوا من قبل لفي ضلال مبين وآخرين منهم لما يلحقوا بهم وهو العزيز الحكيم [2] ".

(1) - اشاره به آيه: 6 سوره ي تحريم.

(2) - سوره ي جمعه، آيه: 2.