و از آنجمله آنكه سال رماده [1] چون قحط شديد طاري شد حضرت فاروق به انواع تدبير حل اين مشكل فرمود اولًا هر چه در بيت المال بود بر فقراء و مساكين تقسيم نمود، ثانيًا جمعي كه احتكار پيشه بودند ايشان را از آن احتكار [2] بشدت تمام باز داشت، ثالثًا به امراي امصار احكام فرستاد كه هر يكي از محل حكومت خود طعام بمدينه منوره روان كند ابوعبيده چهار هزار راحله از شام بمدينه فرستاد و عمرو بن العاص صد سفينه از راه دريا روان نمود در اندك فرصتي نرخ مدينه با نرخ مصر دم مساوات مي زد و در ايام غلا [3] و قحط بر خود لازم گرفت تا هنگام رفع اين حادثه گوشت و روغن را تناول نفرمايد وشير را نياشامد.

و از آنجمله آنكه در كوفه و بصره وغيرهما من البلاد حاكمي جدا معين فرمود و قاضي جدا تحويلدار بيت المال عليحده و اين امريست كه تا زمان حضرت فاروق - رضي الله عنه - واقع نشده بود و يكي از حكمتهاي آن تفريق آنست كه اگر بالفرض از يکي خيانتي ظاهر شود ديگري به انكار برخيزد اجتماع جماعه از مسلمين كه مجرب الصدق باشند بر خيانت بعيد است.

(1) - رماد در لغت خاکستر را مي گويند، و در اين سال به سبب قحطي و خشکسالي رنگ مردم مثل خاکستر شده بود.

(2) - احتکار اين است که بعض اشخاص فرصت طلب اجناس و غله را خريده و آن را نگهداري کنند و آنگاه که غله در بازار کم شد و نياز مردم شدت يافت با قيمت گزاف آن را در بازار عرضه نمايند.

(3) - گراني.