بالجمله در آن وقت جميع ارض تحت حكم دو بادشاه ذي شوكت مجتمع بود كسري و قيصر، و دين اين هر دو با دشاه بر اديان ديگر غالب و هر دو دين به اباحت ميل دارند و عقيده ارجا بر هر دو غالب است كسري و قيصر حاميان اين دو دين بودند و داعيان بسوي آن قولًا و فعلا و تسببًا كه الناس علي دين ملوكهم.
روم و روس و فرنگ و المان و افريقيه و شام و مصر و بعض بلاد مغرب و حبشه در دين نصرانيت بودند بموافقت قيصر. و خراسان و توران و تركستان و زاولستان و باختر و غير آن مجوس بودند بمتابعت كسري. و سائراديان مثل دين يهوديت و دين مشركين و دين هنود و دين صابئين پامال شوكت اين هردو پادشاه شده بودند ضعيف گشته و متدينان اينها برهم خورده، لاجرم داعيه ظهور دين بر حق و قصد انتقام از كفره فجره بر هم زدن دولت كسري و قيصر را آشيانه خود گردانيد تا چون اين هر دو دولت بر هم خورد اعظم اديان موجوده و اشهر آنها بر هم خورده باشد و چون سطوت اسلام بجاي سطوت اين دو ملت بنشيند سائر اديان خود بخود پائمال شوكت اسلام شوند مانند پائمال بودن آنها به اين دو ملت بعد استقرار ملت حقه در قُطر حجاز كه نه در تصرف كسري بود و نه در تصرف قيصر هر دو از آن غافل بودند و غلبه بر طور غلبهء ملوك در غير اين قطر متصور نبود.