بالجمله فاروق اعظم در اين باب سعي بليغ فرموده است و آن را تا اقصي الغايت رسانيده تا آنكه خود در خطبهء اخيره از آن خبر داد تركتكم علي طريقة واضحة ليلها نهارها الا ان تضلوا هكذا وهكذا و عظماء صحابه و تابعين بر آن شهادت داده اند.

عن ابن مسعود انه قال في مسائل: كان عمر اذا سلك طريقًا وجدناه سهلًا اخرجه ابوبكر والدارمي [1] .

عن عمرو بن ميمون: ذهب عمر بثُلثي العلم فذُكر لابراهيم فقال ذهب عمر بتسعة اعشار العلم، اخرجه الدارمي.

هر چند مباحث مآثر فاروق اعظم رضي الله عنه به نسبت اندازهء كتاب به تطويل انجاميد ليكن چون فوائد جمه در آن مندرج است از باب تطويل نتوان شمرد حالا فذْلكه [2] مآثر ايشان در ضمن دو نكته تقرير كنيم:

نكتهء نخستين قطع نظر از اوصافيكه اصحاب علم لدني آنرا در فاروق اعظم رضي الله عنه شناخته اند مانند خاصيتي كه در نفس نفيس او نهاده اند از تفريق ميان حق و باطل بسبب همت او در هر باب و مانند كمال تخلق به اخلاق الله عز[ وجل و غير ذلك مما يطول ذكره آنچه عقول عامه قطعًا ادراك آن كنند و مضطر در اثبات آن براي فاروق اعظم آن است كه اوصاف خير كه مناط مدح بحسب شريعت تواند بود همه در فاروق اعظم خداى تعالى نهاده است

ليس على الله بمستنكر

ان يجمع العالم في الواحد

(2) - خلاصه.