اما قسم ثاني از آن جمله است: فتح افريقيه بر دست عبدالله بن سعد بن ابي سرح. اميرالمؤمنين عثمان رضي الله عنه عبدالله بن سعد را بجهت همين فتوح امارت مصر تفويض فرمود و خمس الخمس غنائمي كه بسعي او حاصل شود تنفيل نمود و حاكم افريقيه در آن ايام از قبل قيصر روم شخصي جرجير نام بود از طرابلس تا حدود طنجه در تحت حكومت او مندرج شده دماغ تفرعن بر افراشته نزديك بصد و بيست هزار سوار جمع ساخت اميرالمؤمنين عثمان لشكري انبوه كه طائفه ي از اشراف صحابه مثل عبدالله بن عباس و عبدالله بن عمر در آن جمعيت بودند مرتب نموده بكمك عبدالله بن سعد فرستاد او نيز جندي عظيم از غزاة مصر بهم آراست همه بهيئت اجتماعيه بجانب افريقيه روان شدند مدت چهل روز مابين الفريقين محاربه واقع شد از صباح تا نصف النهار بمقاتله مشغول مي بودند بعد از آن هر يكي بمعسكر خود مراجعت مي نمود اميرالمؤمنين عثمان بن عفان بعد مسافت موضع قتال از بلاد مسلمين ملاحظه فرموده عبدالله بن زبير را با جمعي كثير بمدد فرستاده بود ايشان بتعجيل تمام طي منازل نموده به اندك فرصتي بمحل قتال رسيدند اتفاقًا در وقت رسيدن ايشان چهل روز در اين مكابده گذشته بود مسلمانان از غايت فرح تكبير گفتند و شادماني بسيار نمودند عبدالله بن زبير در ميان لشكر اسلام عبدالله بن سعد را نديد تفحص حال او كرد گفتند جرجير در لشكر خود منادي داده كه هر كه سر ابن ابي سرح بنزدوي آرد صد هزار دينار زر سرخ او را بدهد و