و تحقيق مقام آن است كه اينجا بسبب اشتراك لفظ تمتع در معاني شتي صعوبت مقام بهم رسيد گاهي تمتع اطلاق كرده مي شود بر فسخ حج بعمره اگر طواف به بيت كند و هدي با خود نداشته باشد كما هو مذهب ابن عباس و اين مخصوص بود بسال حجة الوداع بسبب كجاَجِ قوم در باب عمره در ايام حج و براي ابطال رسم جاهليت و همين است مقصود حضرت عمر و عثمان جائيكه نهي مي كردند از تمتع بطريق تأكيد قوله ولكنا كنا خائفين اينجا خوف از عدو مراد نيست بلكه خوف از استمرار عادت جاهليت و رسوخ آن در قلوب ناس مراد است و گاهي اطلاق كرده مي شود بر اداي طواف قدوم پيش از طواف زيارت و تقديم سعي بين الصفا والمروه بر طواف زيارت تا آنكه صورت عمره پيدا شود و اين مجمع عليه قوم است و گاهي اطلاق كرده مي شود بر اداي عمره در اشهر حج و حلال شدن از وي و ادا كردن حج در همان سفر به احراميكه از جوف مكه باشد و حضرت عمر و حضرت عثمان فصل در ميان حج و عمره و اداي هر يكي بسفر عليحده در زمان عليحده بهتر مي دانستند و اين تمتع را مفضول با وجود قول بمشروعيت آن و اين مبحث را في الجمله در مآثر حضرت فاروق رضي الله عنه مفصل تر مذكور كرديم بالجمله بعد تأمل بليغ و ازالهء صعوبتي كه از جهت اشتراك حاصل شده اشكال متلاشي مي گردد.