جمع قرآن و معرفت قراءتهاي متواتره از شاذّه مبتني بر سعي خلفا است و قضايا و حدود و احكام فقه و غير آن همه مترتب بر تحقيق ايشان. هر كه در شكستن اين اصل سعي مي كند بحقيقت هدم جميع فنون دينيه ميخواهد و نيز دانسته شد كه مدبّر السموات والارض تبارك وتعالي چنانچه سائر شرائع را اولًا در مرتبه كلام نفسي در ازل الآزال معين و مقرر گردانيد و اشاره بهمان مرتبه است آيه كريمه (اِنًّ عِدَّة الشُّهُورِ عِندَاللهِ اثنَا عَشَرَ شَهرًا في كِتَابِ اللهِ يَومَ خَلَقَ الَّسماواتِ والاَرضَ مِنهَا اَربَعَه حُرُمٌ [1] بعد ازآن بر قلب مبارك حضرت پيغمبر صلي الله وعليه وسلم اجمالًا تارةً وتفصيلًا اُخري فرود آورد بعد از آن، آن حضرت صلي الله وعليه وسلم نصًّا تارةً واشارةً آخري بيان آن فرمودند تا آنكه آنچه مراد حق بود ظاهر شد و حجة الله قائم گشت و تكليف عباد بآن اعتقادًا و عملًا بظهور رسيد، همچنان خلافت خلفاي راشدين اولًا در كلام نفسي مقرر شد و در قرآن عظيم اجمالًا فرود آمد بعد از آن بر قلب مبارك آنحضرت صلي الله وعليه وسلم بطريق منام تارةَ و بطريق فراست در تعبير منامات صحابه اخري، اين مجمل مفصل گشت و آنحضرت صلي الله وعليه وسلم از آن علم شريف نصًا و اشارة خبر دادند تا آنكه تكليف عباد باستخلاف اين بزرگواران اعتقادًا وعملًا متحقق شد و پرده از روي كار برانداخته گشت و اهل قرن اول بموجب آن بجان و دل عمل كردند بر خلاف آنچه

(1) - سوره آيه: