وجه ديگر آنكه غرض ايشان استدلال به يك لازم فقط چون هر يكي مناسب است به اصل غرض و مظنه مطلوب و حينئذٍ دليل ظني باشد يا خطابي پس جمعي از صحابه به سوابق اسلاميه فقط استدلال كردند جمعي به بشارت بالجنه فقط و جمعي به آنكه با حضرت صديق و فاروق معامله منتظر الامارة مي فرمودند و از اين قبيل است استدلال به قول حضرت عائشه لو كان رسول الله صلي الله عليه وسلم مستخلفًا لاستخلف ابابكر ثم عمر (1) . و جمعي با آنكه خلفاء را در شرع وصف سابقين مقربين اثبات نموده اند و از اين قبيل است استدلال شيخ محي الدين بن عربي (2) بر خلافت راشده عمر فاروق به اين مضمون كه حقيقت نبوت وحي و عصمت است و حقيقت خلافت نبوت وجود نمونه از هر يكي در خليفه آنحضرت صلي الله عليه وسلم چون فرمودند كه فاروق - رضي الله عنه - محدَّث است و سكينه بر زبان او نطق مينمايد و فرمودند كه شيطان از ظل فاروق مي گريزد اثبات كردند خلافت نبوتِ او را، و جمعي به افضيلت هر يكي كه مأخوذ از حديث وزن است و از حديث كنا نخيّر و در اين مسلك كثرتي است كه در احصاء نيايد و متفطن لبيب مي تواند از كلام ما طرق بسيار راست كردن فلا نطوّل الكلام.

والحمدلله رب العالمين

فصل پنجم

در تقريري فِتَني كه آنحضرت صلي الله عليه وسلم بيان فرموده اند كه بعد انقضاي ايام خلافت خاصه به ظهور رسد و آن مشتمل است بر دو مقصد:

يكي بيان فتنه ي كه متصل به انقضاي خلافت خاصه پيش آيد.