حرف علّه به جاى فاء و لام باشد، آن را لفيف مفروق خوانند چون

وَقْىٌ و وَقى و اگر به جاى عين و لام باشد، آن را لفيف مقرون خوانند

چون طَىٌّ و طَوَى.

پس مجموع اسماء و افعال بر هفت نوع بود:

صحيح است ومثال است ومضاعف ... لفيف وناقص ومهموز واجوف

و احوال هر يك از اينها در اين كتاب روشن گردد ـ إن شاء الله

تعالى.

فصل:

دانسته شد كه فعل ثلاثى مجرّد را سه صيغه است فَعَلَ چون نَصَرَ و

فَعِلَ چون عَلِمَ و فَعُلَ چون شَرُفَ و اين هر سه فعل ماضى است كه

دلالت مى كند بر زمان گذشته و هر يكى را مستقبلى است كه دلالت

مى كند بر زمان آينده و مستقبل فَعَلَ سه است فَعَلَ يَفْعُلُ چون نَصَرَ يَنْصُرُ

و فَعَلَ يَفْعِلُ چون ضَرَبَ يَضْرِبُ و فَعَلَ يَفْعَلُ چون مَنَعَ يَمْنَعُ و مستقبل

فَعِلَ دو است فَعِلَ يَفْعَلُ چون عَلِمَ يَعْلَمُ و فَعِلَ يَفْعِلُ چون حَسِبَ يَحْسِبُ.

و مستقبل فَعُلَ يكى است فَعُلَ يَفْعُلُ چون شَرُفَ يَشْرُفُ.

پس مجموع ابواب ثلاثى كه ماضى وى مجرّد است از حروف

زوايد شش است: فَعَلَ يَفْعُلُ چون نَصَرَ يَنْصُرُ و فَعَلَ يَفْعِلُ چون ضَرَبَ

يَضْرِبُ و فَعِلَ يَفعَلُ چون عَلِمَ يَعْلَمُ. و اين سه باب را اصول خوانند؛

زيرا كه حركت عينِ ماضى، مخالف حركت عينِ مستقبل است.

و فَعَلَ يَفْعَلُ چون مَنَعَ يَمْنَعُ و فَعِلَ يَفْعِلُ چون حَسِبَ يَحْسِبُ و فَعُلُ

يَفْعُلُ چون شرُفَ يَشْرُفُ. و اين سه باب را فروع خوانند، زيرا كه

حركت عين ماضى، موافق حركت عين مستقبل است.