كتاب شرح الأمثلة

بسم الله الرحمن الرحيم

قال النبيّ (صلّى الله عليه وآله وسلّم) : «أوّل العلم معرفة الجبّار

وآخر العلم تفويض الأمر إليه».

بدان كه هر آوازى كه بوده باشد آن را عرب صوت خواند؛ و هرچه

از دهن بيرون آيد و معتمد بر مخرج فم بوده باشد آن را لفظ خوانند. و

لفظ بر دو قسم است مُهْمَل و مُسْتَعْمَل؛ مهمل آن است كه آن را معنى

نباشد چون لفظ دَيْز، (مقلوبَ زَيْد) و مستعمل آن است كه آن را معنى

باشد چون زَيْد و ضَرَبَ و سَوْفَ. و لفظ مستعمل را كلمه گويند و كلمه

بر سه قسم است: اسم است و فعل است و حرف. و اسم بر دو قسم

است: مصدر و غير مصدر، مصدر آن است كه در آخر وى به فارسى تا

و نون، يا دال و نون باشد چون: اَلْقَتْل (كشتن) وَالضَّرْب (زدن) .

و بدان كه مصدر اصل كلام است و از وى نه وجه باز مى گردد:

ماضى، مستقبل، اسم فاعل، اسم مفعول، امر، نهى، جحد، نفى

و استفهام.

مَصْدَر در لغت «بازگشتنگاهِ اِبِل و غَنَم» را گويند. و در اصْطِلاح