كتاب صرف مير

بسم الله الرحمن الرحيم

بدان ـ أيّدك الله تعالى في الدّارين ـ كه كلمات لغت عرب، بر سه

گونه است: اسم است و فعل است و حرف. اسم چون رَجُلٌ و عِلْمٌ.

فعل چون ضَرَبَ و دَحْرَجَ. حرف چون مِنْ وإلى.

و تصريف در لغت: «گردانيدن چيزى است از جايى به جايى و از

حالى به حالى» و در اصطلاح علما عباارت است از: گردانيدن يك

لفظ بسوى صيغه هاى مختلفه تا حاصل شود از آن معناهاى متفاوته.

و تصريف در اسم كمتر باشد چون: رَجُلٌ رَجُلاانِ رِجاالٌ و رُجَيْلٌ و

تصريف در فعل بيشتر باشد چون: ضَرَب ضَرَباا ضَرَبُوا ضَرَبَتْ ضَرَبَتا

ضَرَبْنَ ضَرَبْتَ ضَرَبْتُما ضَرَبْتُم ضَرَبْتِ ضَرَبْتُما ضَرَبْتُنَّ ضَرَبْتُ ضَرَبْناا و

چون: يَضْرِبُ يَضْرِباانِ يَضْرِبُونَ تَضْرِبُ تَضْرِباانِ يَضْرِبْنَ تَضْرِبُ تَضْرِباانِ

تَضْرِبُونَ تَضْرِبينَ تَضْرِباانِ تَضْرِبْنَ أضْرِبُ نَضْرِبُ.

و تصريف در حرف نباشد زيرا كه در حرف تصرّف نيست.

فصل:

اسم را سه بناست: ثلاثىّ و ربااعىّ و خماسىّ و هر يك از اين