بسمه تعالى

كتاب الابدال الادويه المستعمله في الطب والعلاج اثر پزشك ودانشمند كم نظير دوره تمدن اسلامى ايران محمد بن زكرياى رازى (تولد اول شعبان سال 251 - وفات پنجم شعبان سال 313 هجرى قمرى) است.

عظمت رازى به حدى است كه حتى نياز به معرفى وى در مقدمه اين كتاب نيست (1) . در ميان آثار بسيار زياد (2) ومتنوع اين پزشك بالينى كه در نوع خود اگر بى نظير نباشد بسيار كم نظير است وسرشار از دانش، تجربه ونوآورى است، كتاب كوچك وكم حجم ابدال (مقاله في ابدال الادويه المستعمله في الطب والعلاج) نيز وجود دارد ابن ابى اصيبعه در كتاب عيون الانباء في طبقات الاطباء، عنوان اين كتاب را «مقاله في ابدال الادويه المستعمله في الطب وقوانينها ووجه استعمالها» ذكر كرده است.

رازى همان گونه كه در مقدمه كتاب آورده است مساله داروهاى جايگزين را براى داروهايى كه بهر دليل در دسترس نيست مساله اى مهم مى داند. وى در اين كتاب ضمن پسنديدن روشى كه حنين بن اسحاق در كتابى كه آن را از مقاله جالينوس در ابدال وجامع ارماس وجامع بولس قديم وجديد برگرفته است به نظرات ابن ماسويه نيز كرارا استناد نموده است.

مرحوم استاد دكتر محمود نجم آبادى اشاره مى كند كه ترجمه اى از اين كتاب بزبان فارسى به شماره 16245 در گنجينه كتب خطى در كتابخانه آستان قدس رضوى (ع)

(1) - در كتاب «نگاهى به آثار وجايگاه علمى محمد بن زكرياى رازى وبهاء الدوله رازى - انتشارات معاونت دانشجوئى وفرهنگى دانشگاه علوم پزشكى ايران - 1375) به تفصيل به معرفى آثار ونوآوريهاى اين دانشمند بزرگ پرداخته ايم.

(2) - مولفات ومصنفات ابو بكر محمد زكرياى رازى - مرحوم استاد دكتر محمود نجم آبادى - دانشگاه تهران - 1339