در احکام شرعي آمده کسي که امام جماعت مردم را به عهده دارد، بايد سعي کند در نمازهايش رعايت مردم را بکند چون در ميان مردم افراد بيمار و ناتوان و يا کسي که عجله دارد وجود دارد؛ روزه براي فرد سالم و مقيم واجب است ولي براي شخصي که در مسافرت به سر ميبرد و يا بيمار است رخصت داده شده که روزه نباشند.

فَمَنْ {شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ} ... [البقرة/ 185]

يعني: «پس هر كس از شما اين ماه را درك كند بايد آن را روزه بدارد، و كسى كه بيمار يا در سفر است [بايد به شماره آن،] تعدادى از روزهاى ديگر [را روزه بدارد] . خدا براى شما آسانى مىخواهد و براى شما دشوارى نمىخواهد» .

همچنين زکات، حج و جهاد بر کسي واجب است که توانايي انجام آنها را داشته باشد زنان هم احکام مربوط به خود دارند و به گونهاي است که با وضعيت آنها سازگاري داشته باشد.

افراد ديوانه، کودک و کسي که در خواب بسر ميبرد مکلف بحساب نميآيند، و نيز خداوند کساني که دچار اشتباه ميشوند و يا فراموشکار و يا با زور و اکراه مجبور به انجام کاري شده باشند مؤاخذه نميکند.

قاعده اصلي آن است که هر چيزي حلال و هر چيزي پاک است و نيز مشقت تيسير و آساني را ميطلبد. خداوند در قرآن ميفرمايد:

فَمَنِ {اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ} ... [البقره:173]

يعني: « [ولى] كسى كه [براى حفظ جان خود به خوردن آنها] ناچار شود، در صورتى كه ستمگر و متجاوز نباشد بر او گناهى نيست» .