عده اي با شناخت احاديث صحيح مقصودشان حفظ شرع است، اينان سعيشان مشكور است الا اينكه ابليس هم اينان را مشغول واجب كفايي كرده از اداي واجب عيني و نيز فقاهت باز مي دارد. و اگر گوينده اي بگويد كه كساني چون چون يحيي بن معين و ابن المديني و بخاري و مسلم به اين كار پرداخته، گوييم: آنان جنبة فقاهت را با جمع آوري حديث يكجا داشته اند و چون فاصله تا زمان پيغمبر كمتر بوده لذا اسناد كوتاهتر بوده و تعداد احايث هم به اين اندازه كه اكنون هست نبوده لذا عمرشان به هر دو كار كفاف مي داده، اما امروزه] يعني زمان مؤلف [با طولاني شدن طُرُق حديث و فراواني تصانيف در اين رشته نادر افتد كه كسي جمع بين دو جهت فقاهت و محدثي كند، و كس باشد كه پنجاه سال حديث مي نويسد و كتاب گرد مي آورد و نمي داند در آن كتب چه هست و گاه براي يك مسألة نماز محتاج يك فقيه جوان مي شود كه نزد او براي حديث شنيدن مي آيد! و چنين است كه طعنه ورزان زبان درازي مي كنند و مي گويند: «بسا حامل كتاب كه از محتواي كتاب بيخبر است» . و به فرض محدثي موفق شود و در كتب خود حديثي مربوط به مسأله مورد نياز خود بيابد از كجا كه آن حديث منسوخ نباشد، يا آن را به طرز عاميانه در نيابد؟ چنانكه در مجلسي از پيغمبر (صلى الله عليه وسلم) روايت كردند كه «مرد نبايد با آب خود كشت ديگري را آبياري نمايد» عده اي از حاضران گفتند: بسيار پيش آمده كه ما آب اضافي بستان خود را به زمين همسايه رها كرده ايم، پس استغفار مي كنيم! اما حديث گو و حديث شنو هيچ كدام متوجه نشدند كه مراد از اين حديث آن بوده كه با زنان اسير آبستن نزديكي كردن روا نيست.