شيطان اين گروه را فريفته به اينكه از اهل ادب اند و به هوشمندي ازديگران برترند و چنين وسوسه مي كند: «آن كه اين استعداد خاص را به شما داده از گناهانتان نيز در مي گذرد» ! بدين گونه مي بيني كه در هر بيابان سرگردانند [1] . و به دروغ بافي و تهمت زني و هجوگويي و پرده دري و اقرار به رسوايي بزهكاري خويش مي پردازند، و كمترين گناه شاعر، اين مي تواند باشد كه كسي را مدح مي گويد و آن كس ميان گروهي مأخوذ به حيا مي شود و يا از ترس هجو چيزي به او مي دهد و اين چيزي نيست جز مصادره و اخّاذي. و نيز عده اي از شاعران را مي بيني كه از حرير پوشي و اغراق و زياده روي بي اندازه در مدح و نيز توصيف مجالس فسق و فجور خود و يارانشان باكي ندارند و از بدكاريگيهاي خود نقلها دارند، حال آنكه ادب بايد با تقوي همراه باشد و هوشمندي محض ارزشي ندارد و شيوايي عبارت نيز وقتي با پرهيزكاري توأم نباشد خوشايند خدا نيست. و نيز عموم شاعران هنگام تنگدستي، ناخرسندي خود را از سرنوشت و تقدير آشكار مي سازند و به سرزنش «زمانة پر كين و روزگار ستمكار» مي پردازند كه «با علوّ قدر خاك نشينشان كرده و نا شادشان مي دارد» ، و فراموش مي نمايند كه: «همة اين تنگ عيشيها ز فسق است» ! گويي خود را مستوجب سلامت از بلا و شايستة نعمتها مي دانند بي آنكه مكلف به تكاليف شرع باشند؛ آن هوشمنديشان در اينجا غرق غفلت شده است.

تلبيس ابليس بر عالمان كامل

(1) اشاره به آية 225 از سورة شعراء.- م.