اما كشف اين حيلتگريهاي ابليس چنين است كه هر گاه عالمي براي عالم ديگر همچنان خشمگين شود كه براي خودش، معلوم مي شود كه تعصب نايبان شرع را دارد نه تعصب خودش را! اما به بهانة تبليغ و آموزش مردم به هيچ وجه نمي توان ريا را روا شمرد چنانكه از ايوب سختياني نقل است كه هر گاه ضمن سخن گفتن و حديث كردن حالت رقت و گريه بدو دست مي داد مي گفت: چه زكام شديدي! تا اشكين شدن چشمش را از زكام پندارند و ريا به اشكش نياميزد. و نيز بايد دانست كه «الاعمال بالنيات» ، و خداوند ارزياب بيناست. بسا كسي كه به زبان غيبت مسلمانان نمي نمايد اما در دل از غيبت شنيدن خشنود مي شود كه همين از سه راه گناه است: يكي اينكه به گناه كردن شخص مورد غيبت شادمان شده! دوم: اينكه از بي آبرويي مسلماني خوشحال شده! سوم: اينكه آن منكر را شنيده و نهي نكرده است!

ديگر از فريبهاي ابليس بر عالمان آن است كه با سختكوشيِ شبانه روزي كتابها مي نويسند با اين تصور كه محض نشر دين است، حال آنكه در نهان هدفي جز نام برآوردن و مقام و موقعيت يافتن و جلب مريد و شاگرد از دور دستها ندارد. آري، اگر از اينكه بدون مراجعه به خود وي از مصنفاتش بهره برند شادمان باشد معلوم مي شود كه مرادش نشر علم است چنانكه از بعضي پيشينيان نقل است كه گفت: ترجيح مي دهم كه مردم از علم من سود ببرند بي آنكه نام من در ميان بيايد.