ابليس معلون در نظر عده اي ديگر پرستش فرشتگان را بياراست و گفتند: اينها دختران خدا هستند! و عده اي ديگر را به پرستش گاو و اسب واداشت چنانكه سامري از گاوپرستان بود كه آن گوساله را ساخت، و آورده اند كه فرعون بز نري را مي پرستيد.

متأسفانه در ميان آنها کسي پيدا نشد که عقل خود را به کار بياندازد و فکر کند که چه دارند مي کنند!

فريفتن ابليس جاهليان را

پيشتر ديديم كه چگونه ابليس جاهليان عرب را به بت پرستي افكند؛ از فريبها و شبهات ناپسند ابليس بر ايشان آن بود كه تقليد بي دليل پدران را در نظرشان آراست، چنانكه در قرآن آمده است:

{وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لا يَعْقِلُونَ شَيْئًا وَلا يَهْتَدُونَ} [1] .

يعني: «چون به ايشان گفته شد كه پيروي كنيد از آنچه خدا نازل كرده، گفتند: پيروي مي كنيم از آنچه پدرانمان را بر آن يافته ايم؛ اگر چه پدرانشان چيزي نمي فهميده و راه يافته نمي بوده اند (آيا باز هم بايد پيرويشان كنند) ؟» .

ابليس بعضي ديگر را به مذهب دهريه فريفت و خدا و معاد را منكر شدند. چنانكه قرآن از قول ايشان حكايت مي نمايد: {وَقَالُوا مَا هِيَ إِلاَّ حَيَاتُنَا الدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا يُهْلِكُنَا إِلاَّ الدَّهْرُ} [2] . «به غير از زندگاني اين دنيا چيز ديگري نيست و اين دهر است كه ما را ميميراند» . و بعضي ديگر را بدين گونه فريفت كه خالق را منكر نشدند اما نبوت و معاد را انكار كردند، بعضي ديگر را شيطان به اين پندار كشانيد كه فرشتگان دختران خدا هستند، بعضي ديگر را به كيش يهود گروانيد و بعضي را به مجوسيت فريفت چنانكه از بني تميم زرارة بن جديس و پسرش حاجب مجوسي بودند.

(1) سوره بقره، آيه 170.

(2) سوره جاثيه، آيه 24.