مسلك سوم: اجماع امت است بر افضليت مشائخ ثلاثه به ترتيب خلافت و اجماع امت را به دو وجه تقرير نمائيم حكايت انعقاد و اجماع از زبان ثقات و روايت اقوال جمّ غفير از صحابه و تابعين تا آنجا كه حافظه ي عبد ضعيف كفايت نمايد و وقت گنجايش كند متفق با هم در اصل معني افضليت هر چند طرق دلالت متغائر باشند اما وجه اول دو مرتبه است

مرتبه اولي نقل صريح اجماع از حديث عبد الله بن عمر قال كنا نخيّر بين الناس في زمان رسول الله صلي الله عليه وسلم فنخير ابابكر ثم عمرثم عثمان بن عفان اخرجه البخاري [1] . وفي روايةٍ لا نعدل بابي بكر احدًا ثم عمر ثم عثمان ثم نترك اصحاب رسول الله صلي الله وعليه وسلم لا نفاضل بينهم اخرجه ابوداود [2] .

و هر چند اين حديث خبر واحد است اصح شئ است در اين باب و محفوف است به قرائن بسيار كه نزديك اجتماع آنها قطع حاصل شود؛ زيرا كه در نقل اجماع دلالةً و در روايت اقوال جمّ غفير بيان خواهم كرد كه هر وقت كه در استخلاف خليفه سخن رفته است لفظ خير الامة وافضل الناس واحق بالخلافة واحق بهذا الامر گفته اند و آن را به وجهي سر داده اند كه گويا پيش از اين در نظر ايشان محقق بوده است و احتياج استدلال و تحقيق مقال نداشته اند.

و مرتبهء ثانيه نقل اجماع دلالةً و بناء آن بر اصلي است و آن آن است كه سكوت قبل از تدوين مذاهب اجماع است و آن را در پنج نوع تقرير كنيم.

(1) - صحيح بخاري، حديث شماره: