تفاضل اصحاب يمين با هم به اعتبار صحت نيت و كثرت عمل است و تفاضل اين بزرگواران با هم به اعتبار مانند نَي در دست نائي بودن است و مانند حجر در دست رامي"وما رميتَ اذ رميتَ ولكنّ اللهَ رمي [1] "بوئي است از اين بوستان واِني مكاثرٌ بكم الاُمم [2] رمزي است از اين داستان آن حضرت صلي الله عليه وسلم به اعتبار صحت نيت افضل نشدند از آن انبياء كه امت ايشان كم بود از امت آن حضرت صلي الله عليه وسلم بلكه هر چند امت بيشتر جارحيت فيوض الهي قوي تر:

تشريف دست سلطان چوگان برد و ليكن

بي گوي روز ميدان چوگان چه كار دارد

آن حضرت صلي الله عليه وسلم بسبب فتح مكه متزايد نشدند در نبوت خود و اوصاف باطنيهء خود كه خداي تعالي آن حضرت صلي الله عليه وسلم را به آن مخصوص گردانيده بود بلكه هر چند بدن (دايره) فتوح باليده تر روح"انا فتحنا لك فتحًا مبينًا ليغفر لك الله [3] "روشن تر.

سوال: اگر گوئي اين سخن در حرب جمل و صفين مسلم است؛ زيرا كه اين حركات عنيفه مقتضي تحيز نشدند بلكه ساعت بساعت اختلاف مسلمين و فقد جمعيت ايشان بر روي كار آمد ليكن در حرب نهروان جارحهء فيض الهي بوده است؛ زيرا كه آن حضرت صلي الله عليه وسلم در حق آن جماعه فرموده اند: لئن ادركتُهم لاقتلنّهم قتل عادٍ [4] .

(1) - سوره ي انفال، آيه: 17.

(3) - سوره ي فتح، آيه: 1-2.