مقصد دوم [1]

(1) - خدمت قارئين محترم کتاب إزالة الخفاء عرض شود که متن فارسي اين کتاب بار اوّل در سال 1286هـ در زمان حکمراني منشي جمال الدين خان بر ايالت بهوپال (هندوستان) چاپ و شائع شده است که تصحيح آن را مولانا محمد احسن صديقي نانوتوي از روي سه نسخه ي قلمي انجام داده بود. مصنف محترم فصل هشتم کتاب را به دو مقصد تقسيم نموده بود اما مقصد دوم فصل هشتم در هر سه نسخه وجود نداشت و در مقصد اول نيز احساس مي شد که بايد تا اندازه اي ناقص باشد؛ چرا که عادت مصنف رحمه الله در اين کتاب بر تفصيل است و آنچه که گفته با دلائل و شواهد زياد خوب واضح نموده است و مقصد اول مجمل به نظر مي آمد، و اقوال فقهاي صحابه و احاديث رسول خدا را که وعده داده بود درج نشده بود. علاوه از آن مصنف را عادت بر اين است هر جائي که خواسته باشد سخن را ختم کند، مي نويسد: هذا آخر ما أردنا إيراده يا عبارتي از اين قبيل، و در آخر مقصد اول اين عبارت نيز وجود نداشت.

تقريبا صد سال اين قسمت"ازالة الخفاء"در همه نسخه هاي مطبوعه و تراجم اين کتاب نا پيدا بود. اين طور بنظر مي رسد که شاه صاحب رحمه الله قصد داشته که اين قسمت را نظر ثاني و يا اختصار نمايد اما به دلائلي اين موقع برايش ميسّر نشده است.

تقريبا صد سال بعد قسمت گمشده در کتاب"قرة العينين في تفضيل الشيخين"تأليف شاه ولي الله دهلوي کاملا به دست آمد که فعلا شما خواننده ي محترم اين قسمت را به عنوان مقصد دوم تا پايان اين جلد مطالعه مي نمائيد.

کتاب قرة العينين در سال 1310هـ در مطبعه مجتبائي هند به طبع رسيد. محققين مي دانند که شاه صاحب اول کتاب قرة العينين را تصنيف نموده و بعد از آن همه مضامين قرة العينين را با اضافه و تفصيل خيلي بيشتر در کتاب ازالة الخفاء مدغم نمود. اما حتمالا اين کتاب (قرة العينين) و يا نسخه هاي خطي آن بدست مولانا محمد احسن صديقي نرسيده است.

قابل ياد آوري است که اين قسمت گمشده را پرفيسر علي محسن صديقي به زبان اردو ترجمه نموده و قديمي کتاب خانه آرام باغ کراچي در چاپ دوم ازالة الخفاء براي بار اول قسمت گمشده و ترجمه ي اردو را به چاپ رسانده است.