دلائل عقليه بر افضليت شيخين:

اما دليل عقلي بر افضليت شيخين، پس تقرير آن موقوف است بر هفت مقدمه، چون آن هفت مقدمه معلوم شود ترتيب شكل اول از قياس اقتراني سهل گردد كه شيخين بهتر اند از سائر صحابه در صفات كذا و كذا، و صفات كذا و كذا فضل كلي است، پس شيخين متميزند از سائر صحابه به فضل كلي.

مقدمه ي اول، بيان حقيقت فضل مطلقًا:

بدانكه حقيقت فضل چيزي بر چيزي اشتراك هردو است در اصلي و زيادت اول است بر ثاني در آن اصل، و دليل اين مقدمه استقراء موضع استعمال لفظ فضل است كما لا يخفي، پس اگر در اصل واحد اشتراك را ملاحظه نكنيم لفظ فضل استعمال كردن ممتنع باشد نتوان گفت كه نار در ميل به جانب علو افضل است از حمار در بلادت يا اين دار اطول و اعرض است از حقيقت انسان. و اگر تساوي شيئين باشد در چيزي يا ثاني زائد باشد در آن چيز از اول نتوان گفت كه اول افضل است.

سوال: اگر گوئي كه در بعضي استعمالات ميگوئيم كه ياقوت افضل است از حجر في نفسه يا آدمي افضل است في نفسه از فرس، و فرس از گاو، و گاو از حمار و ملاحظه اصل واحد در اين جا نميکنيم؟