و بعد از آن غزو? الفتح پيش آمد في الجمله دعوتي واقع شد اما نه براي قتال قوم اولي بأس شديد؛ زيرا كه ايشان همان بودند كه دعوت حديبيه براي ايشان بود و نظم كلام دلالت بر تغاير اين دو قوم مي نمايد.

و غزوه حنين نيز مراد نيست؛ زيرا كه"هوازن"اَقل و اذل بودند از آنكه به نسبت دوازده هزار مرد جنگي كه در ركاب شريف حضرت نبوي صلي الله عليه وسلم از مهاجرين و انصار و اعراب و مسلمه الفتح نهضت كرده بودند ايشان را اولي بأس شديد گفته شود و هر چند حكمت الهي در مقابله"اَعجبتكم كثرتكم"جولتي در كار ايشان كرده باشد [1] .

و غزوه تبوك نيز مراد نيست؛ زيرا كه"تقاتلونهم او يسلمون"در آنجا متحقق نشد غرض آنجا ايقاع هيبت بود در قلوب شام و روم چون هر قل جنبش نه كرد و فوجي نه فرستاد باز مراجعت فرمودند.

و بنو اميه و بنو عباس و مَن بعد ايشان گاهي اعراب حجاز و يمن را بقتال كفار نخوانده اند كما هو معلوم من التاريخ.

(1) - چنانکه در قرآن کريم آمده است:"ويوم حنين إذ أعجبتکم کثرتکم"، در اين آيت به طور واضح خداوند متعال بيان مي کند که فريق مقابل کم و ذليل بوده اند.