اصل دوم: توليد مقامات از ميان يقين و طبيعت نفس و قلب، و عمده اين مقامات بحسب تحرير شيخ ابوطالب مكي كه شيخ اين فن است ده چيز است: توبه و زهد و صبر و شكر و رجاء وخوف و توكل و رضا و فقر و محبت.
دل آدمي و نفس او بوجهي مخلوق شده كه پيوسته مطيهء اين احوال متضاده باشد ليكن در اول امر متعلق اين احوال امور دينيه و دنيويه بود خوف از دشمن يا تلف مال و ولد داشت و رجاء بكثرت اموال و ولد و جاه و اعتماد بر اسباب داشت چون يقين بر جبلت او مستولي شد و از همه جهت دل او را فرا گرفت لاجرم رجاء و خوف همه بالله و به امر او و مواعيد او متعلق گشت و اعتماد او بر مسبب اسباب افتاد نه بر اسباب الي غير ذلك.
نداني كه مقامات در اين ده چيز محصور است بلكه اينها عمده مقامات اند و الا اشياء بسيار از اين قبيل است مثل صدق حال، و شدت لامر الله، و تواضع و مانند آن.
و در قرآن عظيم و سنت سَنية بسياري از مقامات مبين شده كه شرح آن طولي دارد و آن حضرت صلي الله وعليه وسلم جمعي از صحابه را به بشارت بعض مقامات سر افراز فرموده اند مثل صديقية ومحدثية وشهيدية وحوارية، و گاهي صورت صبر مثلًا با سختي دل مشتبه گردد و توكل با تهوّر مختلط شود وعلي هذا القياس محققين صوفيه علامات و خواص براي امتياز يكي از ديگري بيان كنند.