و قمسي آنست كه به حضور حضرت پيغامبر صلي الله عليه وسلم ممكن نبود كه بوجود آيد لا بد بعد وي صلي الله عليه وسلم متحقق شود و آن تقتيش احكام آن حضرت است صلي الله عليه وسلم كه هنوز در ميان مردم شائع نگشته بود خلفاء آن را تفتيش نمودند و از صدور رجال بر آوردند و حكم بر آن فرمودند و به سبب حكم ايشان فاش شد و نيز بعضي نصوص محتمل معني شتي بود تشخيص معني مراد مشكل مي شد خلفاء تشخيص معني مراد كردند يا استنباطي خفي كه خلفاء تشخيص معني مراد كردند يا استنباطي خفي كه خلفاء اجماع اهل حل و عقد بران گردانيدند و طرق روايت حديث و احتياط در آن آموختند و اين مرتبه آخر بر دست خلفاء تمام شد و اين قسم بي واسطه از پيغامبر صلي الله عليه وسلم نمي توان نمود؛ زيرا كه هر چه استفاده كرده شود آن داخل سنت خواهد بود يا كتاب پس پيغامبر ما را صلي الله عليه وسلم خليفه مي بايد كه جمع كند قرآن را و تعليم نمايد استنباط شرائع. و افضل انواع فقه بعد كتاب و سنت اجماعيات خلفاء است كه به مشورهء فقهاي صحابه حكم كردند و آن حكم نافذ شد در امت و همه امت آن را قبول كردند و اين نوع در زمان پيغامبر نمي تواند شد.
اما صورت آن حضرت صلي الله عليه وسلم كه زاهد و عابد و راه نماينده مسلمين باشد به انواع اكتساب احسان از تلبس به وظائف طاعات و اين راه نمودن به چند نوع متصور است.