دقيقه ثانيه: آنكه در بادي رأي دانسته مي شود ادله كه از اسباب و مسببات سازند پيش قائلان به مختار مريد قطع را فائده ندهد چه خرق عادت ممكن است همچنان پيش قائلان به ايجاب نيز اكثر آن فائده قطع ندهد؛ زيرا كه در عالم كون و فساد يقين به آنكه همين اشياء اسباب باشند لا غير و به آنكه وجود مانع و انتفاء شروط منتفي است علي كثرتها و انتشارها ميسر نيست مع هذا في نفس الامر اعتقاد جازم در بعض امور حاصل مي شود بلكه در بعض مواد يقين نيز بهم مي رسد و اين سخن به همان مي ماند كه اغلاط حس بسيار است مع هذا در بعض مواد به احساس يقين حاصل مي گردد و سلامت مواد و صور در اكثر انظار غير متيقن به، مع هذا يقين در بعض امور پيدا مي شود و احتمال مجاز و اشتراك و تخصيص عام و مانند آن در كلام مخبر صادق قائم مع هذا يقين به مضمون خطاب شارع حاصل مي گردد و انكار اين معاني مكابره است و سر در اينجا آن است كه حدس خفي نفس را در بعضي جاها حاصل مي شود و يقين به آن محدوس متشبح مي گردد من حيث يدري اولا يدري.