مذكّر را بود و سه مؤنّث را. آن سه كه مذكّر را بود چون: نَصَرْتَ

نَصَرتُماا نَصَرْتُمْ و آن سه كه مؤنّث را بود چون: نَصَرْتِ نَصَرْتُماا نَصَرْتُنَّ و

آن دو كه حكايت نفس متكلّم را بود چون: نَصَرْتُ نَصَرناا.

و مستقبل را نيز چهارده مثال است بر آن قياس كه دانسته شد در

ماضى چون: يَنْصُرُ يَنْصُراانِ يَنْصُرُونَ تَنْصُرُ تَنْصُراانِ يَنْصُرْنَ تَنْصُرُ تَنْصُراانِ

تَنْصُرُونَ تَنْصُرينَ تَنْصُرانِ تَنْصُرْنَ اَنْصُرُ نَنْصُرُ.

وديگر ابواب پنجگانه نيز بر اين قياس بود چون: ضَرَبَ ضَرَباا

ضَرَبوا الى آخره و عَلِمَ عَلِماا عَلِمُوا الخ و مَنَعَ مَنَعاا مَنَعُوا الخ و حَسِبَ

حَسِباا حَسِبُوا الخ و شَرُفَ شَرُفا شَرُفُوا الخ و مستقبل چون: يَضْرِبُ

يَضْرِبانِ يَضْرِبونَ الخ و يَعْلَمُ يَعْلَماانِ يَعْلَمُون الخ و يَمْنَعُ يَمْنَعاانِ يَمْنَعُونَ

الخ و يَحْسِبُ يَحْسِبانِ يَحْسِبُونَ الخ و يَشْرُفُ يَشْرُفاانِ يَشْرُفُونَ الخ.

فصل:

فعل مستقبل را از فعل ماضى گيرند به زيادتى يك حرف از

حروف «اَتَيْنَ» كه در اوّل وى درآورند و آخرش را مضموم نمايند. و

اين حروف را زوايد اربعه خوانند، و اين حروف مفتوح باشند الّا در

چهار باب اَفْعَلَ و فَعَّلَ و فاعَلَ و فَعْلَلَ كه در اين چهار باب مضموم

باشند.

وفعل مستقبل به معنى حال و استقبال آيد چنانكه گويى اَنْصُرُ

يعنى يارى كنم و يارى مى كنم. و هرگاه در وَىْ لام مفتوحه درآيد حال

را باشد چون لَيَنْصُرُ. و اگر سين يا سوف درآيد استقبال را باشد چون

سَيَنْصُرُ و سَوْفَ يَنْصُرُ.