حرف مضارع متحرّك باشد احتياج به همزه نباشد و به همان حركت امر

بنا كنند و حركت آخر ونون عوض رفع بيفتد به وقفى.

پس در باب تفعيل، امر مخاطب بر اين وجه باشد: صَرِّفْ صَرِّفاا

صَرّفُوا صَرِّفي، صَرِّفاا، صَرِّفْنَ و در باب مفاعله گويى: ضاارِبْ ضاارِباا

ضاارِبُوا ضاارِبي ضاارِباا ضاارِبْنَ و در باب فَعْلَلَ گوئى: دَحْرِجْ دَحْرِجاا

دَحْرِجوا دَحْرِجى دَحْرجا دَحْرِجْنَ.

و اگر ما بعد حرف استقبال ساكن باشد، احتياج به همزه وصل

افتد و اگر مابعد آن ساكن ضمّه باشد همزه را مضموم گردانند و حركت

آخر و نون عوض رفع را به وقفى بيندازند چون: اُنْصُرْ اُنْصُراا اُنْصُروا

اُنْصُرى اُنْصُراا اُنْصُرْنَ و اگر ما بعد حرف ساكن فتحه باشد يا كسره

همزه را مكسور گردانند و آخر را موقوف سازند چون: اِعْلَمْ اِعْلَماا اِعْلَمُوا

اِعْلَمى اِعْلَماا اِعْلَمْنَ و اِضْرِبْ اِضْرِباا اِضْرِبوا اِضْرِبى اِضْرِبا اِضْرِبْنَ. و

چون همزه وصل متصل شود به ما قبل خود، ساقط گردد در لفظ و

ثابت باشد در عبارت، چون: فَاطْلُبْ ثُمَّ اطْلُبْ.

فصل:

مجموع افعال بر دو نوع بُوَد: لازم و متعدّى. لازم آن است كه فعل

از فاعل تجاوز نكند وبه مفعولٌ به نرسد چون: ذَهَبَ زَيْدٌ و قَعَدَ عَمْروٌ،

و متعدّى آن است كه فعل از فاعل تجاوز كند و به مفعولٌ به برسد

چون: ضَرَبَ زيْدٌ عَمْروًا.

و لازم را به همزه باب افعال و تضعيف عين باب تفعيل و باىِ