فهرس الكتاب
و آن شش كه مخاطب را بود: سه مذكّر را بود و سه مؤنّث را. آن
سه كه مذكّر را بود: تَضْرِبُ، تَضْرِبَانِ، تَضْرِبُونَ.
تَضْرِبُ: يعنى مى زنى تو يك مرد حاضر در زمان آينده. صيغه واحد
مذكّر مخاطب است از فعل مضارع، صحيح و ثلاثى و مجرد و معلوم.
تَضْرِبُ در اصل ضَرَبَ بود (مفرد مذكّر مغايب بود از فعل ماضى)
خواستيم مفرد مذكّر مخاطب بنا كنيم از فعل مستقبل، تاء كه علامت
استقبال بود در اولش درآورديم، و فاء الفعل را ساكن و عين الفعل را
مكسور و لام الفعل را مضموم كرديم تَضْرِبُ شد بر وزن تَفْعِلُ. ضاد فاء
الفعل، راء عين الفعل، باء لام الفعل، و ضمير منفصلش اَنْتَ است
كه در وى مستتر است به استتار واجبى، محلًّا مرفوع است تا فاعلش
بوده باشد.
تَضْرِبَانِ: يعنى مى زنيد شما دو مردان حاضر در زمان آينده. صيغه
تثنيه مذكّر حاضر است از فعل مضارع صحيح و ثلاثى و مجرد و معلوم.
تَضْرِبَانِ در اصل تَضْرِبُ بود (مفرد بود) خواستيم تثنيه بنا كنيم،
الف كه علامت تثنيه و هم ضمير فاعل بود با نون عوض رفع در آخرش
درآورديم تَضْرِبانِ شد بر وزن تَفْعِلانِ، ضاد فاء الفعل، راء عين
الفعل، باء لام الفعل، و الف علامت تثنيه و هَم ضمير فاعل و نون
عوض رفعى است كه در واحد بوده، و ضمير منفصلش اَنْتُماست.
تَضْرِبُونَ: يعنى مى زنيد شما گروه مردان حاضر در زمان آينده. صيغه
جمع مذكّر مخاطب است از فعل مضارع، صحيح و ثلاثى و مجرد و معلوم.