براي کساني که به کتابهاي سلف در زمينه ي اصول دين اهتمام مي ورزند و نيز آنان که در اين زمينه تحقيق و بررسي مي کنند، منهج و روش أئمه سلف - رحمهم الله - در دراسه ي مسايل عقيدتي، و مناقشات با مخالفين و رد بر آنان به خوبي روشن و آشکار است. بنابراين مناسب ديدم که اين رساله را با آوردن اهم قواعد و قوانين در رابطه با آن منهج به پايان ببرم، که آن هم برگرفته از مقدمه کتاب (شرح العقيده الطحاويه) نوشته: ابن ابي العزّ مي باشد [1] . که اميدوارم براي کساني که به اين موضوع اهتمام مي دهند مفيد باشد.

1 -قرآن منبع ادلة نقلي و عقلي است.

قرآن کريم در بر گيرندة دعوت بسوي توحيد خداوند است، و در آفاق و انفس، دلايل توحيد را پخش و منتشر کرده است، و ديدگاه و نظر انسان را به آن متوجه ساخته است و او را واداشته است که به آن توجه نموده و فکر نمايد. و با دلايل عقلي صفات خداوند را اثبات نموده است و پيامبرانش را تصديق نموده و مسأله معاد را مهر تاييد گذاشته، و ديگر موارد اصول دين را نيز تصديق کرده است، و مخالفتهاي مشرکين را جواب داده و شبهات آنان را بخوبي کشف و بر طرف نموده است و اقوال و گفته هايشان را نقض نموده و گمانهايشان را از ميان برداشته است.

و اين دلايل، دلايل شرعي هستند زيرا شرع بر آن دلالت نموده و بر آن رهنمايي مي کند. و اين دلايل عقلي نيز هستند، زيرا صحت و درستي آن بوسيله عقل فهميده مي شود. پس هر گاه خداوند به چيزي خبر داد و با دلايل عقلي بر آن دلالت نمود، بوسيله خبر، مدلول عليه مي شود و با دليل عقلي هم ثابت است زيرا که بوسيله دليل عقل معلوم مي شود، بنابراين آن مسأله هم با دليل سمعي و هم با دليل عقلي ثابت مي گردد، و هر دوي آنها در دلالت قرآن که دلالت شرعي ناميده مي شود وجود دارد.

(1) - «شرح العقيده الطحاويه» ص: 14 - 34، چاپ اول 1408 ه‍. تحقيق: د: عبدالله بن عبدالمحسن الترکي و شيخ شعيب ارناؤوط.