بهشت و دوزخ خلق شده اند و هم اکنون موجودند، همانگونه که از پيامبر - صلى الله عليه وآله وسلم - نقل شده و هر کس بگويد خلق نشده اند! خدا و رسول را تکذيب نموده است و گمان نکنم که چنين کسي به بهشت و جهنم باور داشته باشد.

و هر کس از اهل قبله بميرد در حالي که از اهل توحيد باشد، بر او نماز خوانده مي شود و از خدا براي او طلب آمرزش کرده مي شود، و بخاطر گناه، صغيره باشد يا کبيره که انجام داده باشد، نماز ميتش قطع نمي شود، بلکه امر وي به خدا واگذار مي شود [1] .

امام بخاري [2]

امام بخاري - رحمه الله - مي فرمايد [3] :

با بيش از هزار نفر از اهل علم ملاقات داشته ام در ممالک مختلف از جمله: علماي اهل حجاز، مکه، مدينه، کوفه، بصره، واسط، بغداد، شام و مصر، بارها با اين علما ديدار داشته ام در طول قرون متوالي و به مدت (46) سال در ميان آنها در رفت و آمد بوده ام، دوبار با اهل شام، مصر و جزيره ديدار نموده ام، و چهار بار به بصره رفته ام و آن هم در سالهاي متعدد و براي مدت زياد، شش سال در حجاز مانده ام، ولي نمي دانم چند بار وارد کوفه و بغداد شده ام البته همراه محدثين خراساني از جمله: المکي بن ابراهيم، يحيي بن يحيي و علي بن الحسن بن شقيق و قتيبه بن سعيد، و شهاب بن معمر.

و در شام با اين دسته از علما ديدار داشته ام: محمد بن يوسف الفريابي، أبامسهر عبدالاعلي بن مسهر، و ابومغيره عبدالقدوس بن حجاج، و ابواليمان الحکم بن نافع، و غير از اينها تعداد زيادي ديگر هم هستند.

(1) - «شرح اصول اعتقا اهل السنه و الجماعه» نويسنده: لالکائي: (1/ 156 - 164) .

(2) - محمد بن اسماعيل بن ابراهيم، ابو عبدالله بخاري حافظ، صاحب کتاب: «الجامع الصحيح» در سال 256 هجري در يکي از روستاهاي سمرقند دار فاني را وداع گفت. «سير اعلام النبلاء» ذهبي (12/ 391 - 471) .

(3) - «شرح اصول اعتقاد اهل السنه والجماعه» اللالکائي: (1/ 172 - 176) .