شاگرد شيخ ابو الحسن شاذلى «1» بود، تولّد شيخ نجم الدّين در سنه 663 بود وپس از تحصيل فقه واصول وتصوّف بديار مصر سفر نمود وبخدمت شيخ ابو العبّاس مرسى مذكور رسيد وملازمت او اختيار نمود وتا آخر عمر او در مصاحبت وى ميبود وبعد از وفات شيخ خود بمكّه رفت وتا آخر عمر خود يعنى بيست واند سال تمام در آنجا مجاورت اختيار نمود ودر اين مدّت طويل با وجود قرب جوار هرگز بزيارت قبر حضرت رسول بمدينه نرفت وبعضى از بزرگان در اين باب بر او طعن زده اند،- يافعى گويد من در سفر اوّل حجّ خود [در سنه 712 - ج 4: 252] ودر سفر حجّ دوّم خود [در سنه 718 - همان جلد وهمان صفحه] او را در مكّه ديدم منظرى جميل ولحيه طويل وهيبتى عظيم داشت ازو پرسيدند هرگز زن خواسته گفت هرگز زنى تزويج

(1) - يعنى ابو الحسن علىّ بن عبد اللّه بن عبد الجبّار مغربى شاذلى از اشهر مشايخ عرفا ومتصوّفه در قرن هفتم هجرى ومؤسّس طريقه شاذليّه منتشر در مصر وشام ومغرب ويمن، اصل وى از بلاد مغرب بوده ودر قريه غماره از قراى شمال افريقا نزديك شهر معروف سبته واقع بر ساحل جنوبى مديترانه محاذى جبل طارق كه بر ساحل شمالى تنگه معروف بهمين اسم است در حدود سنه 593 متولّد شد، وپس از تكميل علوم شرعيّه در قريه شاذله (بذال معجمه على المشهور يا بدال مهمله بقول بعضى) از محال تونس بتعبّد وارشاد پرداخت وپس از آن باسكندريّه منتقل گرديد ودر آنجا توطّن اختيار نمود وتا آخر عمر در همانجا ساكن بود ومكرّر بحج رفت ودر آخرين سفر خود بصوب مكّه در صحراى عيذاب در صعيد مصر در جانب غربى بحر احمر در موضع موسوم بحميثرا وفات يافت در اواخر ذى القعده سنه ششصد وپنجاه وشش باجماع عموم مآخذ عربى، ولى در نفحات وفات او را در سنه 654 نگاشته است وظاهرا اشتباه است، ودر همانجا مدفون گرديد وقبر او زيارتگاه عمومى است ويكى از سلاطين مماليك مصر بر مزار او گنبدى عالى بنا نهاده است وابن بطوطه در سال 726 قبر او را در همان حميثرا زيارت كرده است ووصف مختصر جالبى از آن مى نمايد،- (براى مزيد اطّلاع از سوانح احوال او رجوع شود بمآخذ ذيل: دول الأسلام 2:

123، يافعى 4: 140، رحله ابن بطوطه چاپ مصر 1: 12 و30، وچاپ پاريس 1: 40 و109، قاموس فيروزآبادى در مادّه ش د ل بدال مهمله، نجوم الزاهرة 7: 68 - 69، نفحات 659 663، حسن المحاضرة 1: 248، شعرانى 2: 4 - 12، سفينة الأولياء 180، شذرات الذهب 5: 278 - 279، تاج العروس در ش د ل بدال مهمله (ترجمه بسيار مفيد نسبة مفصّلى است) ، منتهى الأرب نيز در ش د ل بدال مهمله، خزينة الأصفياء 2: 272 - 273، دائرة المعارف اسلام ج 1 ص 256 - 259 دو مقاله: يكى تحت عنوان «شاذلى» ، وديگر تحت عنوان «شاذليّه» ، اين مقاله دوّم بقلم مرحوم مرگليوث مستشرق معروف است وبسيار مقاله مفيد مهمّى است،-