159 -الشيخ ابو زرعة عبد الوهاب بن محمد بن ايوب الاردبيلى «1»
العالم الزّاهد سافر البلاد «2» وعمّر ورحل الى الشّيخ الكبير ابى عبد اللّه محمّد بن خفيف «3» مع ابيه وصاحباه في طريق الحجاز ثمّ فارقاه في مدينة رسول اللّه صلّى اللّه عليه وسلّم لضعفهما، وكان يتكلّم على النّاس يوم الجمعة (ورق 102) فى جامع شيراز وكذا غيرها من الأيّام في زاويته وروى كتاب السّنن لابى مسلم الكشّى «4» وله كرامات ظاهرة وآيات باهرة، وجرى بينه وبين الشّيخ الكبير معنى
(1) - زرعة بضمّ زاى معجمه وسكون راء مهمله است،- م كلمات «بن ايّوب» را ندارد،
(2) - رجوع شود بص 50 حاشيه 7،
(3) - رجوع شود بنمره يك از تراجم كتاب حاضر،
(4) - تصحيح قياسى قطعى از روى مآخذ آتيه،- ق م: الكيشى (ولى ق بدون تنفيط ياء) ، ب: الكثير (كذا) ،- مقصود محدّث بسيار معروف قرن سوّم ابو مسلم ابراهيم بن عبد اللّه بن مسلم بن ماعز بن كش بصرى معروف بكشى وكجّى (بفتح كاف وشين معجمه مشدّده يا جيم مشدّده) متوفى در هفتم محرّم سنه 292 در بغداد ومدفون در بصره است كه مؤلف كتاب مشهورى بوده در احاديث معروف بسنن ابى مسلم الكشى كه گويا فعلا از ميان رفته است، خطيب در تاريخ بغداد گويد كه در يكى از مجالسى كه او در بغداد املاى حديث مى نمود عدّه حضار را كه همه ايستاده وبدست هريك دواتى بود كه هرچه او ميگفت مى نوشتند شماره كردند چهل واند هزار نفر بودند بغير نظّارگان، ودر مجالس املاى او هفت نفر مستملى (يعنى كسى كه سخن استاد را تلقّى كرده وسپس آنرا بآواز بلند مكرّر ميكرده تا بگوش ساير كسانى كه دورتراند برسد) بوده اند كه هريك از آنها بمستملى ديگر كه ازو دورتر بوده سخن صاحب ترجمه را ميرسانيده است.
ابن الجوزى در منتظم از يكى از تلامذه صاحب ترجمه نقل ميكند كه وقتيكه ما از قرائت كتاب السّنن بر ابو مسلم فارغ شديم وى شكرانه آنرا [كه بچنين توفيق عظيمى موفق شده] ميهمانى مجلّلى كه صد دينار زر سرخ در وجه آن خرج نموده بود بما تلامذه داد، بحترى شاعر معروف را در حق صاحب ترجمه مدايح غرّاست كه نمونه از آنها را خطيب در تاريخ بغداد بدست داده است،- در خصوص وجه شهرت او بكشى يا كجّى ما بين مورّخين اختلاف است، سمعانى گويد كشى منسوب است بجدّ اعلاى او (كش) كه در سوق نسب او ملاحظه شد، وبعضى ديگر گفته اند كشى معرّب گچى است چه او وقتى خانه در بصره ميساخته ودائما ميگفته گچ گچ [بياوريد] ، وياقوت در معجم البلدان از ابو موسى حافظ نقل كرده كه كجى منسوب است بقريه در خوزستان موسوم به «زير كج» ،- (براى مزيد اطّلاع از ترجمه احوال ابو مسلم كشى رجوع شود بمآخذ ذيل: مروج الذّهب مسعودى در حاشيه ابن الأثير 10: 112 در فصل خلافت مكتفى، كتاب الفهرست ابن النّديم ص 37، 232، بقيه در صفحه بعد