باسمه الكتب، ولمّا توفّى ابوه الأتابك ابو بكر كان هو عند ملك التّرك «1» لمصلحة اهل شيراز فبلغه خبر وفاة والده عند رجوعه في الطّريق وكان مريضا فبقى بعده ايّاما ثمّ توفّى بأرض العراق في جمادى الآخرة سنة ثمان وخمسين وستّمائة فأرسلت تركان خاتون «2» قال الفقيه «3» وكانت صالحة معتقدة «4» حتّى اتوا به ودفنته في شيراز

(1) - مقصود از «ملك الترك» هولاكو است چه در آن اعصار يعنى در عهد سلطنت مغول وازمنه متقاربه آن عامّه ناس كه معمولا اطّلاع چندانى از اوضاع واحوال امم مختلفه ندارند تصوّر واضحى از اقوام مغول نداشته اند وآنها را شعبه از طوايف اتراك فرض ميكرده اند،- وامّا رفتن اتابك سعد بن ابو بكر بدربار هولاكو كه مؤلّف بدان اشاره ميكند در سنه 658 بود براى اظهار مراسم تهنيت از جانب پدرش اتابك ابو بكر بمناسبت فتح ولايت لرستان بدست لشكر مغول ودر آن موقع اتابك ابو بكر او را با تحف وهداياى بسيار باسم نوا باردوى هولاكو فرستاد، در اثناء مراجعت ازين سفر اتابك سعد را در عرض راه مرضى صعب روى نمود وپدرش نيز در شيراز بيمار شد وپدر وپسر از بيمارى يكديگر خبر نداشتند، وچون اتابك سعد بمرحله طبرش [- تفرش] رسيد بتب ربع مبتلى بود مستسقى نيز شد ورعاف پديد آمد وهمانجا پس از دوازده روز از وفات پدر كه خطبه وسكّه بنام او مزيّن گشته بود در روز يكشنبه هفدهم جمادى الآخرة سنه ششصد وپنجاه وهشت درگذشت، وزوجه او تركان خاتون كس فرستاد وتابوت او را بشيراز آورد ودر آنجا دفن نمود وبارگاهى رفيع بر آن بساخت وسپس در جنب آن مدرسه بنا نمود وبنام پسرش اتابك عضد الدّين محمّد آنرا مدرسه عضديّه نام نهاد (رجوع شود بجامع التواريخ قسمت سلغريان كه هنوز طبع نشده، وقسمت اوكتاى قاآن ببعد طبع بلوشه ص 554 - 557، وقسمت هولاكو طبع كاترمر ص 322» ووصّاف ص 181، و «ممدوحين سعدى» ص 16 - 17) ،

(2) - تركان خاتون زوجه اتابك سعد بن ابو بكر بن سعد بن زنگى دختر اتابك يزد قطب الدين محمود شاه ومادرش ياقوت تركان دختر براق حاجب مؤسّس سلسله قراخنائيان كرمان بود، تركان خاتون را از اتابك سعد سه فرزند آمد: يك پسر اتابك عضد الدّين محمّد كه عنقريب اشاره باحوال او خواهد شد، ودو دختر يكى بزرگتر موسوم بسلغم خاتون كه در حباله محمّد شاه بن سلغور شاه بن سعد بن زنگى درآمد، وديگر خردتر موسوم بابش خاتون كه آخرين سلغريان فارس وزوجه منكو تيمور بن هولاكو بود، تركان خاتون پس از وفات شوهر نخستين خود اتابك سعد در حباله نكاح اتابك سلجوقشاه بن سلغور شاه بن سعد بن زنگى برادر محمّد شاه مذكور درآمد، ولى پس از اندك زمانى شوهرش شبى در پايان مستى او را بدست غلامى زنگى بقتل آورد در اواخر 661 يا اوايل 662 (رجوع شود بهمان مآخذ مذكوره در حاشيه 1 وبه «ممدوحين سعدى» ص 23 - 28) ،

(3) - يعنى فقيه صائن الدّين حسين بن محمّد بن سلمان صاحب «تاريخ مشايخ فارس» (رجوع شود بنمره 122 از تراجم، وبص 4 و49) ،

(4) - م: متعبّدة،