(ورق 123 ب) وبنت عليه قبّة رفيعة وجعلت عندها مدرسة سمّتها العضديّة* ثمّ دفن ابنه محمّد «1» بن سعد في جنبه «2» وانشد لسان الحال عنهم:
جلّ ربّى وعزّ من لا يموت ... قد تيقّنت انّنى سأموت
ليس ملك يزيله الموت ملكا ... انّما الملك ملك من لا يموت
رحمة اللّه عليهم.
200 -الشيخ دولت «3» بن ابراهيم بن مالك الأشتر «4»
يقال انّه جاء فارس لقتال المجوس المتحصّنين بقلعة فهندر «5» فحاصرهم مدّة
(1) - يعنى اتابك عضد الدّين محمّد بن سعد بن ابى بكر بن سعد بن زنگى، وى در وقت وفات پدر دوازده ساله بود، بصوابديد امرا او را در اواخر جمادى الآخرة سنه 658 بتخت نشانيدند ومادرش تركان خاتون حاكمه ومدبّره امور مملكت گرديد، ولى ايام سلطنت او چندان امتدادى نيافته پس از دو سال وهفت ماه سلطنت بسبب سقطه از بام قصر درگذشت در اوايل سنه 661 ودر مدرسه عضديّه شيراز مدفون شد،
(2) - كذا في ق ب. در م بجاى جمله از ستاره تا اينجا چنين دارد:
«ثمّ دفن في جنبه اخوه محمّد بن ابى بكر» ، واين غلط فاحش است چه اتابك محمّد باجماع مورّخين ونيز بطبق ق ب پسر اتابك سعد بود نه برادر او،-
(3) - م: اويس (بجاى «دولت» ) ،
(4) - كذا في م، ب ق: مالك بن اشتر (كذا) ،
(5) - چنين است اين كلمه صريحا واضحا در هرسه نسخه يعنى فهندر بفاء وهاء ونون ودال وراء مهملتين،- ونيز در تاريخ ملوك آل مظفر فارس از محمود گيتى كه در اواخر تاريخ گزيده چاپ عكسى اوقاف گيب مندرج است در صفحات 663، 474، 686، 688، 895 هفت مرتبه نام اين قلعه بعينه بهمين املا مكتوب است، وبعلاوه در اغلب اين موارد تمام حروف اين كلمه بطرز ذيل حركات گذارده شده است: بفتح فاء وفتح هاء وسكون نون وفتح دال مهمله ودر آخر راء مهمله بر وزن قلندر، وما نيز متن حاضر را از روى همين نسخه حركات گذارديم،- در تاريخ ابن الأثير چاپ مصر سنه 1303 ج 9 ص 198 در وقايع سال 443 در تحت عنوان «ذكر ملك الملك الرّحيم اصطخر وشيراز» سه مرتبه نام اين قلعه بهندر چاپ شده بعين همان املاى مذكور ولى بباء موحّده بجاى فاء، وازين املاى ابن الأثير بضميمه املاى شدّ الأزار وتاريخ محمود گيتى واضح ميشود كه اصل نام اين قلعه در زبان فارسى پهندر بوده است با پاء فارسى در اوّل كه بعدها در تحت نفوذ زبان عربى اين پاء فارسى گاه بفاء تبديل شده مثل همين موارد سابق الذكر شدّ الأزار وتاريخ محمود گيتى، وگاه بباء عربى مانند سه مورد مذكور در ابن الأثير ونيز مانند تلفظ امروزى خود اهالى محل يعنى شيراز كه اين قلعه را اكنون قلعه بندر [بقيه در صفحه بعد]