العلوم وعرض الأئمّة في مجلسه المذاهب المختلفة وكان هو النّاقد لها، ولي القضاء في صباه وحكم بين الخلق خمسين سنة ماقام خصمان من مجلسه الّا بالرّضا وهذا ممّا عجز عنه السّلف، ما خالفه احد من سائر الطّبقات [و كان] مقبولا عند الخاصّ والعامّ «1» والولاة والسلاطين (ورق 149 ب) ، سمع الحديث وروى، ما كان يخلو وقتا من مطالعة سير المشايخ المتقدّمين مثل الشّيخ الكبير ابى عبد اللّه محمّد بن خفيف، قال المقاريضى «2» سمعت القاضى عالى «3» بكرمان يقول سمعت الأمام [ابا]

(1) - م: الخواصّ والعوامّ،

(2) - بدون شك مراد ازين مقاريضى ابو شجاع محمّد بن سعدان مقاريضى متوفى در سنه 509 است كه صاحب تأليفى بوده معروف «بمشيخه مقاريضى» در تراجم احوال مشايخ فارس واين كتاب يكى از مآخذ عمده مؤلّف كتاب حاضر بوده است (رجوع شود بنمره 44 از تراجم كتاب) ،

(3) - تقريبا بنحو قطع ويقين مراد ازين قاضى عالى ابو العلاء عالى بن ابى القاسم علىّ بن ابى منصور محمّد بن عبد الجبّار سمعانى پسر عمّ پدر ابو سعد سمعانى معروف مؤلّف كتاب انساب است كه او يعنى قاضى على مزبور وپدر او واين شعبه از خاندان سمعانيان در كرمان توطّن داشته اند، وتفصيل اين اجمال از قرارى كه خود سمعانى در انساب ورق 307 - 308 شرح داده از قرار ذيل است: ابو منصور محمّد بن عبد الجبّار متوفى در حدود 440 جدّ اعلاى سمعانى صاحب انساب دو پسر داشته يكى كه بزرگتر بوده موسوم بوده بابو القاسم علىّ بن محمّد بن عبد الجبّار (پدر اين قاضى عالى ما نحن فيه) ووى از مرو محلّ اصلى اقامت خاندان سمعانيان بكرمان مهاجرت نموده ودر آنجا توطّن اختيار كرده بوده وبا وزير آنجا وصلت نموده واو را اولاد متعدّد پديد آمده بوده اند، وپسر دوّم كه كوچكتر بوده موسوم بوده بابو المظفّر منصور بن محمّد بن عبد الجبّار متوفى در سنه 489 ووى جدّ ادناى سمعانى صاحب انساب يعنى پدر پدر اوست، وچون اين ابو المظفر منصور در سنه 462 از طريقه حنفى كه تا آنوقت مذهب عمومى اين خاندان بوده بطريقه شافعى انتقال جست برادرش ابو القاسم عليّ مذكور از اين عمل او بغايت رنجيد. [از كرمان] باو نوشت كه از مذهب پدرمان دست برداشتى واز آن اعراض نمودى، ابو المظفر در جواب نوشت كه از مذهب پدرم دست برنداشتم بلكه از مذهب قدريّه دست برداشتم چه اهل مرو در اصول عقايد خود برأى اهل قدر متمايل شده اند وسپس كتابى در بيست جزو در ردّ بر قدريّه تأليف نموده آنرا بكرمان نزد برادرش ابو القاسم علىّ مزبور فرستاد، برادرش پس از مطالعه كتاب ازو بكلّى راضى وخوشدل گرديد وپسر خود ابو العلاء عالى بن على السمعانى صاحب ترجمه ما نحن فيه را از كرمان براى آموختن فقه وحديث بمرو نزد برادرش ابو المظفر فرستاد، ابو العلاء عالى مدّتى مديد نزد عمّ خود مانده ازو علم فقه فراگرفت وحديث را نيز بر يكى از محدّثين معروف آنجا محمّد بن موسى صفّار سماع نمود وسپس از مرو بكرمان مراجعت كرد بقيه در صفحه بعد