252 -القاضى بهاء الدين ابو المحاسن عثمان بن على «1»

مفتى المذاهب الأربعة وفقيه من تحت سبعة ارقعة البحر الخضمّ والطّود

- [بقيه از صفحه قبل]

است،- در شيرازنامه چاپى ص 35 بناء اين مدرسه را بقاضى [ابو] محمّد عبد اللّه بن احمد بن سلمان (يا سليمان) فزارى كه معاصر خليفه راضى باللّه (322 - 329) وعضد الدوله ديلمى (338 - 372) بوده نسبت ميدهد، ولى ازين مطلب در شيرازنامه خطّى مورخه 833 اثرى نيست، وهمچنين در فارسنامه ابن البلخى كه در حدود 500 - 510 تأليف شده با وجود اينكه مفصّلا در ص 117 - 119 شرح احوال قاضى مزبور را بدست ميدهد اصلا وابدا وبوجه من الوجوه ذكرى از اينكه وى بانى مدرسه در شيراز بوده چه فزاريّه وچه غير آن نميكند، اين سكوت ابن البلخى از اشاره باين فقره وموجود نبودن اين مطلب در شيرازنامه خطّى ودر هيچ مأخذى ديگر تا آنجا كه ما اطّلاع داريم با ملاحظه كثرت اغلاط وتحريفات وزوايد ونواقص اين طبع سقيم شيرازنامه بالطّبع از اعتماد باين چاپ كتاب مزبور بكلّى ميكاهد،- در تاريخ وصاف ص 285 - 286 بانى مدرسه فزاريّه شيراز را «قاضى كرمان ابو محمّد فزارى» كه معاصر قاورد اوّلين پادشاه از سلسله سلاجقه كرمان (440 - 465) بوده ميداند وعين عبارت او اينست: «و در آن عهد [يعنى در عهد قاورد] قاضى كرمان ابو محمّد فزارى بود كه در نفس شيراز مدرسه بنا كرده وضياع وعقار بسيار بر آنجا وقف» انتهى، از تعبير مبهم وصّاف از اين قاضى كرمان فقط بلفظ «ابو محمد فزارى» بدون هيچ توضيحى ديگر وبدون هيچ ذكرى از نام ونسب او مثل اين ميماند كه مؤلّف مزبور از هويّت اين قاضى گويا هيچ اطّلاع درستى نداشته وبهمين مناسبت نيز چندان اطمينانى بصحّت نقل او نميتوان كرد،-

(1) - چنين است در ب، م: القاضى بهاء الدّين ابو المحاسن (فقط) ،- شرح احوال صاحب ترجمه علاوه بر كتاب حاضر در درر الكامنة 2: 443 نيز مسطور است از قرار ذيل: «عثمان بن علىّ بن ابى بكر بن علىّ الجبلجيوى [صح: الجبلجيلوى- كوه گيلوئى] بهاء الدين قاضى شيراز سمع من عزّ الدين بن جماعة وهو من اقرانه وكان مولده قبل السبعمائة وتفقّه على لسان الدين نوح بن محمد السمنانى والخطيب شمس الدين المظفّر بن محمّد [صح: محمّد بن مظفّر] الخطيبى الخلخالى وشرّح الحاوى والشامل الصغير وكان اماما محققا مات سنه 782 ذكره ابن الجزرى في مشيخة الجنيد» انتهى، [توضيح راجع بفقره منقول در فوق از درر الكامنة: لسان الدين نوح بن محمّد سمنانى همان صاحب ترجمه نمره 270 از كتاب حاضر است،- وشمس الدين محمّد بن مظفر خطيبى همانست كه در اواسط همين ترجمه حاضر شدّ الأزار باز ذكرش خواهد آمد، ونام او در همه مآخذ آتيه وحتى در خود درر الكامنة در غير موضع حاضر «محمّد بن مظفّر» مرقوم است وهمين درست است نه بقيه در صفحه بعد