-بقيه حواشى از صفحه قبل
مزبور از صاحب ترجمه چنين اسم برده اند: ابو عبد اللّه محمد بن عبد اللّه بن عبيد اللّه بن باكويه (يا: باكو) الصوفى الشيرازى،- در انساب سمعانى دو مرتبه ترجمه او مذكور است يكى در نسبت «الباكويى» بعنوان: ابو عبد اللّه محمد بن باكويه الشيرازى الباكويى، وديگر در نسبت «الشيرازى» بعنوان: ابو عبد اللّه محمد بن عبد اللّه بن باكويه الشيرازى،- ودر معجم البلدان ياقوت در «ارّجان» : محمد بن عبد اللّه بن باكويه الشيرازى،- ودر تدوين رافعى در باب موسومين بمحمّد ودر قاموس در ب وك ودر تاج العروس در ب وك وب ك ى در هرسه مأخذ مزبور محمد بن عبد اللّه بن احد بن باكويه الشيرازى الصوفى،- پس چنانكه ملاحظه ميشود در جميع اين مآخذ معتبره موثوق بها كه مؤلّفين بعضى از آنها مانند تاريخ بغداد ورساله قشيرى معاصر صاحب ترجمه بوده اند همه باتفاق وبدون هيچ خلافى بين ايشان نام او را «محمّد بن عبد اللّه» نگاشته اند نه «علىّ بن محمّد بن عبد اللّه» مانند ق ب از نسخ شدّ الأزار، پس اصلا وابدا جاى شكّى باقى نمى ماند كه متن اين اين دو نسخه در مورد ما نحن فيه غلط فاحش واضحى ميباشد وهيچ اهميّتى بدان نبايد داد،- در نفحات الأنس جامى نيز (بدون هيچ شك بتبع شدّ الأزار از روى يكى از دو نسخه ق ب يا از يكى از نسخ «فاميل» اين دو نسخه) نام صاحب ترجمه غلطا «علىّ بن محمّد» نگاشته شده است، وسپس از روى نفحات ساير تذكره هاى فارسى متأخر مانند سفينة الأوليا ورياض العارفين وخزينة الأصفياء وفارسنامه ناصرى وآثار العجم وطرائق الحقايق همه كور كورانه وبدون هيچ مراجعه ومقايسه با ساير مآخذ قديمه معتبره نام صاحب ترجمه را «على» نگاشته اند وبعضى از آنها بعنوان ترديد نقل قول «محمد» را نيز نموده اند،-
واز سوق نسب صاحب ترجمه در جميع مآخذ معتبره مذكور در فوق بنحو قطع ويقين واضح شد كه باكويه يا باملاى فارسى آن باكو نام جدّ اعلاى صاحب ترجمه بوده است وشهرت او در عموم مآخذ عربى به «ابن باكويه» نيز بهمين مناسبت است، ولى در زبان فارسى بعدها بكثرت استعمال كلمه «ابن» از اول اين كنيه خذف شده وبه «باكويه» تنها چنانكه صريح شدّ الأزار وشيرازنامه است مشهور شده بوده است، وسپس همين كلمه «باكويه» يا نسبت صاحب ترجمه «باكويى» از همان ازمنه قديمه در زبان عوام شيراز به «بابا كوهى» تحريف شده بوده چنانكه سعدى در بوستان گويد:
ندانى كه باباى كوهى چه گفت ... بمردى كه ناموس را شب نخفت
بخصوص كه تعبير «كوهى» مناسبت بسيار تامّ تمامى با وضع زندگى صاحب ترجمه (كه پس از مراجعت از سفرهاى دور ودراز خود در اقطار عالم بالأخره بشيراز مراجعت كرده ودر غارى در همين كوه شمالى شيراز كه مزار او آنجا واقع است منزل گزيده وتا آخر عمر در همانجا بسر برده ودر همانجا نيز وفات يافته ومدفون شده) داشته است،- ودر ختام اين نكته را ناگفته نگذريم كه مؤلّف اسرار التوحيد في مقامات الشيخ ابى سعيد در خصوص كلمه «باكو» در نسب صاحب ترجمه كه بتصريح سمعانى در عنوان «الباكويى» وبتصريح عموم مآخذ ديگر بقيه در صفحه بعد