ابا عبد اللّه محمّد بن خفيف «1» في ايّام شبابه «2» ثمّ سافر ولقى الشيخ ابا سعيد بن ابى الخير الميهنى «3» بنيسابور وجاور عنده ولقى الشيخ ابا العبّاس النّهاوندى «4»

-بقيه از صفحه قبل

كه عين عبارت آنها را در خصوص سوق نسب وى در بالا ذكر كرديم نام جدّ اعلاى صاحب ترجمه است سهو بسيار عجيبى كرده وآنرا نام همين شهر معروف واقع بر ساحل درياى خزر فرض كرده است، در ص 170 از آن چاپ طهران گويد: «الحكاية در آن وقت كه شيخ ما [ابو سعيد ابو الخير] قدّس سرّه بنشابور شد شيخ بو عبد اللّه باكو در خانقاه شيخ ابو عبد الرّحمن سلمى بود وپير آن خانقاه بعد از شيخ ابو عبد الرّحمن او بود واين باكو ديهى باشد در ولايت شروان واين بو عبد اللّه باكو بهر گاهى سخنى گفتى با شيخ ما بر وجه اعتراض واز شيخ ما در طريقت سؤالات كردى وشيخ جواب بگفتى يك روز پيش شيخ آمد وگفت الخ» ،- براى مزيد اطّلاع از احوال صاحب ترجمه رجوع شود بحواشى آخر كتاب كه در آنجا ما عين عبارت جميع مآخذ مذكوره فوق را راجع بشرح احوال صاحب ترجمه مفصّلا مبسوطا نقل خواهيم كرد ان شاء اللّه تعالى،-

(1) - رجوع شود بنمره يك از تراجم كتاب حاضر،-

(2) - يعنى در ايّام شباب خود او يعنى ابن باكويه،

(3) - يعنى شيخ ابو سعيد فضل اللّه بن ابى الخير احمد بن محمّد الميهنى از اشهر مشايخ متصوّفه اواخر قرن چهارم واوايل قرن پنجم كه شهرت عالمگير او ما را از هرگونه توضيحى واطاله كلامى درباره او مستغنى ساخته است، تولّد او در غرّه محرّم سنه سيصد وپنجاه وهفت بوده در قصبه ميهنه ووفات او نيز در همان قصبه بوده است در روز پنجشنبه چهارم شعبان سنه چهار صد وچهل در سنّ هشتاد وسه سالگى،- وميهنه بقتح ميم وسكون ياء مثناء تحتانيه وفتح هاء ونون ودر آخر هاء كه اكنون مهنه بدون ياء نويسند يكى از قراى معتبر ناحيه خاوران يا خابران سابق بوده است ما بين سرخس وابيورد وموقعيّت فعلى آن در خاك روسيّه است در تركمنستان بكلّى نزديك سرحدّ ايران قريب سيزده فرسخ در مغرب مايل بشمال سرخس وقريب پانزده فرسخ در شمال شرقى مشهد وقريب سه فرسخ در مشرق مايل بشمال قريه قره تيكان، براى ميهنه يا مهنه رجوع شود اوّلا بنقشه مقابل ص 335 از كتاب «اراضى خلافت شرقيه» تأليف لسترنج مستشرق معروف انگليسى، وثانيا بنقشه بزرگ ايران از آقاى ميرزا عبد الرزّاق خان بغايرى چاپ سنه 1316 قمرى، ونقشه خراسان مقابل ص 180 از ج 2 جغرافى آقاى مسعود كيهان، ونقشه مرز ايران وشوروى در مقابل ص 14 از كتاب «مرزهاى ايران» تأليف آقاى مهندس محمّد على مخبر چاپ 1324 شمسى، ونقشه مبسوط تمام ايران از همان مؤلّف چاپ همان سال،- وبراى مزيد اطّلاع از سوانح احوال خود صاحب ترجمه رجوع شود اولا بدو كتاب بسيار مهمّ نفيسى كه بتوسّط دو نفر از احفاد وى در شرح احوال او تأليف شده: يكى موسوم به «حالات وسخنان شيخ ابو سعيد فضل اللّه بن ابى الخير الميهنى» تأليف كمال الدين بن (؟) جمال الدين ابو روح لطف اللّه بن ابى سعيد بن ابى طاهر بن ابى سعيد بن ابى الخير كه ظاهرا در نيمه اوّل قرن ششم تأليف شده، وديگرى «اسرار التوحيد في مقامات الشيخ ابى سعيد» تأليف محمّد بن المنوّر بن ابى سعيد بن ابى طاهر بن ابى سعيد بن ابى الخير در حدود سنه 570 - 580، وهردو كتاب در سنه 1899 ميلادى بتوسط مستشرق مشهور روسى ژو كوفسكى در يطرز بوزع بطبع رسيده است، واسرار التوحيد مجدّدا در سنه 1313 شمسى باهتمام فاضل دانشمند آقاى احمد بهمنيار در طهران نيز بطبع رسيده است، وثانيا بمآخذ ذيل: ملل ونحل ابن حزم ظاهرى معاصر صاحب ترجمه ج 4 ص 188، انساب سمعانى در عنوان «الميهنى» ص 62، كشف المحجوب (فهرست اعلام) ، تذكرة الأولياء 2: 322 - 337، آثار البلاد 241 - 242، تاريخ گزيده 784، نزهة القلوب 158، طبقات سبكى 4: 10، نجوم الزاهرة 5: 46، نفحات الأنس 339 347، وعموم تذكره هاى متأخر ازين مأخذ اخير مانند حبيب السير وهفت اقليم وسفينة الأولياء وآتشكده ورياض العارفين وخزينة الأصفياء ومجمع الفصحاء همه شرح احوال صاحب ترجمه را از نفحات اقتباس نموده اند بدون هيچ شئ زائدى، رجوع شود نيز بطرائق الحقائق 2: 250:

ودائرة المعارف اسلام 1: 106 - 107)،-

(4) - يعنى ابو العبّاس احمد بن محمّد بن الفضل النهاوندى از مشايخ متصوّفه قرن چهارم، وى از مريدان جعفر بن نصير خلّدى متوفى در سنه 348 از مشاهير اصحاب جنيد بوده است (نفحات 25) ، ووى خود پير اخى فرج زنجانى متوفى در 457 (نفحات 166) وشيخ عمو متوفى در سنه 441 بوده (نفحات 164، 391) ، وبا شيخ ابو عبد اللّه بن باكويه صاحب ترجمه متن متوفى در سنه 420 واند يا 442 صحبت داشته (متن حاضر وشيرازنامه ص 103) ، پس عصر وى تقريبا معلوم شد كه از رجال نيمه دوّم قرن چهارم بوده است، وصاحب سفينة الأولياء وبتبع او خزينة الأصفياء وفات او را در سنه سيصد وهفتاد نگاشته اند ندانستم از روى چه مأخذى (رجوع شود براى شرح احوال وى بمآخذ ذيل: تذكرة الأولياء 2: 319 - 322، نفحات الأنس 164 - 166، سفينة الأولياء 111 - 113، خزينة الأصفياء 2: 5 - 6، طرائق الحقائق استطرادا 2: 138، 196 م: 229، 231) ،-