288 -مولانا نظام الدين ابو عبد اللّه «1» اسمعيل بن محمد بن الحاكم البندهى «2» الخراسانى

الأمام العلّامة كان عالما متبحّرا مناظرا نزل في المدرسة الفخريّة بشيراز وفوّض اليه تدريس المدارس فلم يقبلها بل اختار صحبة الفقراء، قال الشيخ صدر الدّين مظفّر «3» ما رأيت اتقى منه وله شيوخ كثيرة منهم مسند خراسان رضىّ الدّين الطّوسيّ «4» وابو العلاء الهمذاني «5» وغيرهما، قال الفقيه ما رأى فقيرا

(1) - م بجاى «ابو عبد اللّه اسمعيل» دارد: ابو اسمعيل،

(2) - م كلمات «بن الحاكم البندهى» را ندارد،- وكلمه اخير در ب «البندمى» ودر ق «اللنبدهى» مرقوم است، و «البندهى» تصحيح قياسى قريب بقطعى است از خود ما ومنسوب است به پنجديه (- پنج ده) كه ناحيه معروفى بوده است در خراسان از نواحى شهر مرو الرّود ( «بالا مرغاب» امروزى) ودر نسبت بآن بنجديهى وفنجديهى وبندهى (- پندهى- پنجدهى) همه اين صور استعمال شده است (معجم البلدان) ، واكنون نيز نام قريه پنج ده در نقشه هاى مبسوط بر لب رود مرغاب در خاك روسيّه بكلّى نزديك سرحدّ شمالى افغانستان اندكى در شمال غربى قصبه «بالا مرغاب» ديده ميشود،-

(3) - كلمه «مظفّر» فقط در م موجود است،

(4) - رجوع شود بص 357 حاشيه 1،

(5) - يعنى ابو العلاء حسن بن احمد بن حسن بن احمد بن محمد بن سهل همدانى معروف بعطار از اشهر مشاهير محدّثين وحفّاظ ومقرئين قرن ششم ومقيم همدان كه در عصر او از اقطار بلاد اسلامى طلّاب علوم براى استفاده از محضر وى بهمدان شدّ رحال مى نموده اند وچنانكه معلوم است همدان در آن عصر يكى از امّهات بلاد ايران ويكى از پاى تختهاى ملوك اواخر سلجوقيّه ومعدن علم وفضل وادب وثروت وخصب ونعمت بوده است، صاحب ترجمه را در انواع علوم از حديث وقراآت وادب ورجال تصانيف عديده است از جمله زاد المسافر در حديث وقراآت در پنجاه مجلّد: وكتاب طبقات القرّاء موسوم بكتاب الانتصار في معرفة قرّاء المدن والأمصار، وكتاب الغاية در قراآت عشر، وكتاب الوقف والابتداء، وكتاب الماآت، وكتاب التّجويد وغير ذلك، اسامى مؤلّفات او واسامى بسيارى از مشايخ او وتلامذه او در كتاب طبقات الحفّاظ ذهبى وطبقات القرّاء جزرى وساير مآخذى كه اسامى آنها بعد ازين مذكور خواهد شد مثبت است، ياقوت در معجم الأدباء گويد خليفه عبّاسى مقتفى لأمر اللّه (530 - 555) صاحب ترجمه را بحضور خود طلبيد شيخ اجابت نمود ووقتيكه بحضور وى رفت ملازمان خليفه بقيه در صفحه بعد