تغلقشاه از سلاطين معروف دهلى وذكر بخششهاى فوق العاده مفرط او نسبت بعلما واشراف وسادات واعزّه گويد: «برهان الدّين صاغرجى يكى از ائمّه ووعّاظ مشهور عصر خود بود ووى مردى بسيار بخشنده وسخى بود بنحوى كه غالبا تمام ما يملك خود را مى بخشيد وبسيارى از اوقات براى ادامه اينگونه اعمال خيريّه مبالغ خطير از مردم بوام ميگرفت وهمه را در راه خدا بر مردم ايثار مينمود، وچون آوازه بزرگى وفضل ومكارم او بسمع سلطان [محمد شاه] رسيد مبلغ چهل هزار دينار [زر سرخ] براى وى فرستاد واز او درخواست نمود كه بنزد او بهندوستان آيد. شيخ برهان صاغرجى زرها را گرفت وقروض خود را از آن ادا نمود وسپس متوجّه بلاد خطا [يعنى چين شمالى] گرديد واز رفتن بنزد سلطان محمّد شاه مضايقه نمود وگفت هرگز بنزد پادشاهى كه علماء در حضور او اذن جلوس ندارند وايستاده بايد باشند نخواهم رفت» انتهى.

وچون جلوس محمّد شاه مزبور در سنه 725 بوده «1» پس واضح است كه اين ففره يعنى فرستادن سلطان مزبور چهل هزار دينار را براى برهان الدّين صاغرجى مقدّم بر 725 نميتواند باشد، واز طرف ديگر چون ابن بطوطه برهان الدّين صاغرجى را چنانكه خواهد آمد در حدود سنه 746 در پكن ملاقات كرده بوده پس واقعه مزبوره بديهى است كه مؤخّر از تاريخ مزبور يعنى 746 نيز نميتواند باشد.

- [بقيه از صفحه قبل]

مىمد مى بخشيد وسپس حكايات بسيار عجيب خارج از معتاد درين خصوص كه خود برأى العين ديده بوده نقل ميكند وكذلك از سياست شديد ظالمانه آن جبّار قسىّ القلب وخونريزيهاى بافراط او حكاياتى كه موى بر اندام انسان راست ميشود،- ابن بطوطه قريب نه سال از سنه 734 الى صفر 743 از جانب اين سلطان بمنصب قضاء دار الملك دهلى منصوب شده بوده وبالأخره در ماه صفر سنه هفتصد وچهل وسه پادشاه مزبور ابن بطورطه را مأمور سفارتى از جانب خود بدربار پادشاه چين نموده وابن بطوطه از هند بيرون آمده بچين وپكن رفته بوده است،-

(1) - اين تاريخ جلوس سلطان محمد شاه بن تغلقشاه بطبق روايت تاريخ نوشته است كه از مآخذ معتبره تواريخ سلاطين هند است ومطابق است نيز با روايت مورخين اروپائى از قبيل استانلى لين يول در «طبقات سلاطين اسلام» ص 300، ودائرة المعارف اسلام ج 3 ص 709، ولى در تاريخ وصّاف ص 650 جلوس او را باسم الغ خان كه لقب قبل از سلطنت سلطان مزبور بوده در سنه 723 نگاشته وهمچنين بتبع او در مجمل فصيح خوافى، وآن ظاهرا سهو است.