عن الهلاك في قوله: { (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (} [1] . ... أن مع الخلاف يكون الفشل والكسل، فيتمكن العدو من المخالفين؛ لأنهم كانوا كلهم مدافعين دفاعًا واحدًا، فصار بعضهم يدافع بعضًا، فتمكن العدو، وفى حديث عبد الله بن جبير معاقبة الله

على الخلاف، وعلى ترك الائتمار للرسول" [2] . قال ابن حجر:"تحيروا فلم يدروا أين يتوجهون" [3] لَنْ نَبْرَحَ عَلَيْهِ عَاكِفِينَ وإنه يعم ضرره من لم يقع منه، كما قال تعالى: { (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( } [4] وإن من آثر دنياه، أضرَّ بأمر آخرته، ولم تحصل له دنياه، واستفيد من هذه الكائنة أخذ الصحابة الحذر"

من العود إلى مثلها، والمبالغة في الطاعة، والتحرز من العدو الذين كانوا يظهرون أنهم منهم، وليسوا منهم، وإلى ذلك أشار سبحانه وتعالى في سورة آل عمران أيضا: {وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ} [5] إلى أن قال { (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (} [6]

وقال: { (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( [7] } [8] .

(1) سورة هود: 116.

(2) شرح صحيح البخارى لابن بطال، 5/ 196.

(3) فتح الباري شرح صحيح البخاري لابن حجر، 7/ 351.

(4) سورة الأنفال: 25.

(5) سورة آل عمران: 140، وتمام

الآية: { (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (( (} .

(7) سورة آل عمران: 179.

(8) فتح الباري شرح صحيح البخاري لابن حجر، 7/ 353.