فكرت و بدايع فطرت و عجائب عقل و غرائب فضل و نوادر خاطر و نفائس ضمائر آراسته. حيات (1) دلهاى دوستان و رياض انس و جان و متوفيان (2) . (ص 205) (3) محاسن فرزانگى اهل عرب از حد وصف بيرون [و] محامد مردانگى حشم از عد احصاء فزون - بنياد (3) او بر تاسيس قواعد رياست و تاكيد معاقد سياست نهاده شد - متضمن بنصايح دين و دولت و متكفل بمناهج ملك (4) و ملّت. بعد از آنچه در تطاول زبان (5) تازى و تمالك (6) آواز (7) حجازى منزلتى (8) داشت، و ملوك عرب (9) را در مطالعهء او همّتى بود بكمال و مباهات فوق الحال. فامّا چون در پردهء حجازى بود و از تزيين و تحلية (10) لغت پهلوى عارى بود، متداول اهل عجم نشد. هيچ مشاطه اهل فارس عروس اين فتحنامه را نياراسته بود و از نگار خانه كلم (11) و عدل حكم حلل او نساخته، و از خزانه عقل زيور نپرداخته، و از مضمار فصاحت و رياض ملاحت درين ميدان مركب نرانده. فامّا (12) حوادث ايّام دور گام (13) روى بدين شكسته (14) در (15) افواج زمان و مصائب حدثان در سفينه سينه جمع شده - انواع اضطرار موجود و ابواب استظهار مفقود و اصناف (16) خطر (17) و اسباب مكائد مبين. (18) ازين واسطه اين كتاب طبع ناتمام بنده باتمام رسانيد: و الحمد لله رب العالمين (18) .

(1) ب: جلوه

(2) ب: مومنان؛ پ: متوقتان؛ س ك‍: متوفنا.

(3 - 3) اين جمله در نسخ ب س ك‍موجود نيست؛ نسخه پ اينجا بياض دارد

(4) م: متكفل ملك بمناهج و سلطنت

(5) ب پ س ك‍: زمان

(6) پ س: ممالك

(7) پ س: روان

(8) پ س: منزلى

(9) پ: عربى

(10) ب پ ك‍م: تحليل؛ س: تهليل

(11) س م: كلمه

(12) نسخه پ اينجا بياض دارد، و از ان مى نمايد كه بعضى الفاظ بعد از «فاما» ساقط شده است

(13) قراءة قياسى است. ب: دور تام؛ نسخه پ فقط كلمهء «دور» دارد: س: ايام در ايام؛ ك‍: دور بام؛ م: دور پايه

(14) م: سكته

(15) س ندارد: در

(16) ب: اضعاف

(17) جميع نسخ: خطير

(18 - 18) اين جمله در نسخه پ موجود نيست